Sprzedajesz samochód? Od 2026 r. może pojawić się nowy problem

To właśnie ta różnica może w przyszłości decydować o tym, czy sprzedaż auta faktycznie da się domknąć.

Chodzi o projekt unijnego rozporządzenia dotyczącego pojazdów wycofanych z eksploatacji, określanego skrótem ELV (End-of-Life Vehicles). Ma on zastąpić obowiązującą dziś dyrektywę 2000/53/WE i wprowadzić jednolite zasady dla całej Unii. Projekt został przedstawiony przez Komisję Europejską w 2023 r. i wciąż jest negocjowany przez Radę UE i Parlament Europejski. Najwcześniejszym realnym terminem wejścia w życie nowych regulacji jest 2026 r., przy czym część przepisów może obowiązywać z opóźnieniem.

Celem zmian nie jest ograniczenie liczby samochodów na drogach, lecz uporządkowanie obrotu pojazdami, które formalnie są sprzedawane jako używane, choć w praktyce nie nadają się już do normalnej eksploatacji.

Projekt ELV nie wprowadza granicy wieku ani limitu przebiegu. O tym, czy pojazd pozostaje samochodem w obrocie rynkowym, ma decydować jego faktyczny stan techniczny. W przepisach pojawia się założenie, że pojazd może zostać uznany za wycofany z eksploatacji, jeśli jest poważnie uszkodzony, niekompletny lub niezdolny do bezpiecznego poruszania się po drogach. Wątpliwości mogą dotyczyć również aut pozbawionych kluczowych elementów konstrukcyjnych albo systemów bezpieczeństwa, a także takich, których przywrócenie do pełnej sprawności wymagałoby napraw całkowicie nieproporcjonalnych do ich wartości.

W takim przypadku pojazd nie powinien już krążyć na rynku jak zwykłe auto używane, lecz trafić do legalnego demontażu.

Najważniejsza zmiana nie dotyczy samej umowy między sprzedającym a kupującym, lecz etapu, który następuje później. Projekt rozporządzenia ELV nie wprowadza obowiązku dołączania dodatkowych dokumentów do każdej umowy sprzedaży auta używanego. Zakłada jednak, że w przypadku pojazdów budzących wątpliwości co do stanu technicznego organy administracyjne mogą wymagać potwierdzenia, że samochód nie powinien zostać uznany za pojazd wycofany z eksploatacji - zwłaszcza na etapie rejestracji, przerejestrowania lub eksportu.

Dla kierowców oznacza to ryzyko, że sama sprzedaż "na papierze" nie zamknie sprawy. Jeżeli pojazd zostanie zakwestionowany na etapie rejestracji, nowy właściciel może utknąć w formalnościach, a sprzedający znaleźć się w sporze, którego dziś często udaje się uniknąć.

Najbardziej narażony na skutki nowych regulacji jest segment najtańszych i najstarszych samochodów. To właśnie te auta najczęściej trafiają dziś do sprzedaży bez aktualnych badań technicznych, po kolizjach, z brakami wyposażenia albo z założeniem, że kupujący sam zdecyduje, czy je naprawiać, czy rozebrać na części. Po zmianach granica między "samochodem używanym" a "odpadem" może stać się formalna, a nie umowna.

Według danych CEPiK po polskich drogach jeździ ponad 20 mln samochodów, z czego duża część ma więcej niż 15 lat. To pokazuje skalę rynku, którego może dotyczyć problem.

Wbrew alarmistycznym hasłom pojawiającym się w sieci, projekt ELV nie wprowadza zakazu sprzedaży samochodów używanych, nie ustala maksymalnego wieku pojazdu i nie zabrania jego naprawy. Intencją jest ograniczenie patologii polegającej na handlu pojazdami, które de facto nie nadają się do dalszej eksploatacji, a mimo to funkcjonują w obrocie jak pełnoprawne auta.

Dla kierowców oznacza to jedno: stan techniczny samochodu może w przyszłości decydować nie tylko o bezpieczeństwie jazdy czy wyniku przeglądu, ale także o tym, czy sprzedaż auta da się przeprowadzić bez problemów.