Przed znakiem D-42 nie ma mandatu, za nim 300 zł. To zależy od dźwięku i świateł

Ustawa Prawo o ruchu drogowym zawiera w tej sprawie jeden, bardzo konkretny zapis: "Zabrania się wyprzedzania pojazdu uprzywilejowanego na obszarze zabudowanym." Poza terenem zabudowanym takiego zakazu nie ma, co oznacza, że na drogach krajowych, ekspresowych i autostradach wyprzedzanie karetki czy wozu strażackiego jadącego na sygnale jest prawnie dopuszczalne - oczywiście w miejscach, gdzie wyprzedzanie jest w ogóle dozwolone i przy zachowaniu szczególnej ostrożności.

Nie każda karetka czy radiowóz to automatycznie pojazd uprzywilejowany. Status ten przysługuje wyłącznie wtedy, gdy pojazd jednocześnie wysyła sygnały świetlne w postaci niebieskich świateł błyskowych i sygnały dźwiękowe o zmiennym tonie, a do tego ma włączone światła mijania lub drogowe. Jeśli karetka jedzie bez sygnałów, jest traktowana jak każdy inny uczestnik ruchu i obowiązują ją te same przepisy - można ją wyprzedzać wszędzie tam, gdzie jest to dozwolone, zarówno w terenie zabudowanym, jak i poza nim.

Definicja obejmuje też kolumny pojazdów, na których początku i końcu jadą pojazdy uprzywilejowane wysyłające dodatkowo sygnały świetlne w postaci czerwonego światła błyskowego. W przypadku pojazdu stojącego wystarczy, że ma włączone błyskowe sygnały barwy niebieskiej lub czerwonej i niebieskiej.

Zakaz wyprzedzania pojazdów uprzywilejowanych na obszarze zabudowanym jest bezwzględny - nie ma znaczenia, czy droga ma jeden pas w każdym kierunku, czy cztery, ani z jaką prędkością porusza się pojazd na sygnale. Za złamanie tego zakazu grozi mandat 300 zł i 3 punkty karne.

Osobną kategorią jest zachowanie, które zdarza się w zakorkowanych miastach - kierowcy "podpinający się" pod pojazd uprzywilejowany i jadący w korytarzu życia utworzonym przez innych uczestników ruchu. Za blokowanie lub korzystanie z korytarza życia grozi mandat do 2,5 tys. zł, a jeśli funkcjonariusze uznają, że zachowanie spowodowało zagrożenie bezpieczeństwa, kierowca może stracić prawo jazdy.

Poza terenem zabudowanym przepisy nie zabraniają wyprzedzania pojazdów uprzywilejowanych, ale zanim kierowca zdecyduje się na taki manewr, warto zadać sobie pytanie, czy ma on sens. Wóz strażacki na autostradzie niemal na pewno jedzie do zdarzenia drogowego, co oznacza, że kilka kilometrów dalej może czekać wypadek, zablokowany pas lub akcja ratunkowa. Wyprzedzenie takiego pojazdu, by za chwilę utknąć w korku przy miejscu zdarzenia, nie oszczędzi czasu, a może utrudnić służbom dojazd.

Na drogach jednopasmowych poza terenem zabudowanym wyprzedzanie jest możliwe w miejscach bez wymalowanej linii ciągłej ani tam gdzie nie obowiązuje znak zakazu wyprzedzania. Trzeba jednak pamiętać, że pojazdy uprzywilejowane mogą nagle zmienić kierunek jazdy, skręcić lub zatrzymać się, więc manewr wymaga szczególnej ostrożności i pewności, że nie spowoduje zagrożenia ani nie utrudni pracy służbom.

Przepisy nakładają na wszystkich uczestników ruchu obowiązek natychmiastowego ustąpienia pierwszeństwa pojazdom uprzywilejowanym. Na drodze dwupasmowej pojazdy z lewego pasa zjeżdżają do lewej krawędzi jezdni, a te z prawego do prawej, tworząc przejazd pośrodku. Na drodze o trzech lub więcej pasach pojazdy ze środkowego i prawego pasa zjeżdżają w prawo. Jeśli sytuacja tego wymaga, kierowca ma obowiązek całkowicie się zatrzymać, żeby umożliwić przejazd.