Jak dbać o silnik, by służył jak najdłużej? Tych porad nie znałeś

Średnia wieku samochodów na polskich drogach wynosi ponad 15 lat, a przebiegi aut nierzadko przekraczają 300 i więcej tysięcy kilometrów. Dla wielu samochodów takie przebiegi i wiek są nieosiągalne bez regularnego serwisowania silnika i dbania o jego kondycję. Aby jednostka napędowa jak najdłużej pracowała bezawaryjnie, bez konieczności przeprowadzania poważnych napraw czy remontów, trzeba przestrzegać wytycznych i wskazówek co do regularnych serwisów. Jak najlepiej dbać o silnik w naszym samochodzie? Oto kilka naszych podpowiedzi.

Wymiana oleju i filtra olejowego należy do podstawowych czynności serwisowych w każdym samochodzie z silnikiem spalinowym. To żadna czarna magia, ani fizyka kwantowa. Olej dba o smarowanie wszystkich ruchomych elementów silnika, a także jego gospodarkę cieplną - wspomaga układ chłodzenia w regulowaniu temperatury, usuwa skutki zużycia elementów silnika w postaci drobnych opiłków powstających na skutek tarcia. Aby te zadania mogły być spełnione olej powinien być wymieniany regularnie co kilkanaście tysięcy kilometrów (10-15 w zależności od stylu jazdy i przebiegu samochodu). Nie można zapominać również o regularnej wymianie filtra, która powinna być wykonywana przy okazji każdej zmiany oleju. Filtr zatrzymuje wszystkie zanieczyszczenia i wspomniane opiłki spłukiwane przez olej i nie pozwala wrócić im do obiegu układu smarowania.

Dobra rada: kontroluj stan oleju silnikowego regularnie co kilka tygodni. Zwróć uwagę nie tylko na jego poziom, ale też na barwę i konsystencję. Czarny przepracowany olej o mazistej konsystencji to znak, że olej wymaga natychmiastowej wymiany. Auto powinno stać na płaskiej, możliwie poziomej powierzchni żeby kontrola poziomu oleju była prawidłowa i powinno odstać kilka-kilkanaście minut, aby olej zdążył ściec do miski. Wtedy wyciągamy bagnet do kontroli poziomu oleju, wycieramy go szmatką, wkładamy z powrotem. Po ponownym wyjęciu na końcówce bagnetu zobaczymy stan oleju.

Prawidłowa wartość powinna znajdować się w połowie lub nieco powyżej połowy miarki na bagnecie. Za duża ilość oleju może powodować wytwarzanie się dużego ciśnienia w układzie korbowym i doprowadzić do rozszczelnienia silnika i poważnych wycieków oleju. Pamiętaj też, że jakość oleju ma kolosalne znaczenie - lepiej dołożyć kilka złotych do sprawdzonego markowego produktu, niż stosować olej niewiadomego pochodzenia lub wątpliwej marki.

Filtr powietrza odpowiada za doprowadzenie czystego powietrza z zewnątrz do silnika. Ważna jest tu jego przepustowość, która pogarsza się gdy filtr jest mocno zanieczyszczony. Odpowiednia dawka powietrza zapewnia optymalne spalanie mieszanki paliwowo-powietrznej i gładką, równomierną pracę silnika.

Zanieczyszczony filtr zaburza doprowadzenie powietrza do silnika, przez co pogarsza jego kulturę pracy i osiągi, przez co mieszanka nie jest spalana w odpowiednich warunkach. To może prowadzić do zbierania się większej ilości nagaru w komorze spalania i pogorszenia efektywności pracy silnika.

Podobnie jest z filtrem paliwa, który oczyszcza paliwo trafiające z zbiornika do układu wtrysków. Brudny filtr paliwa ma mniejszą przepustowość, a mniejsza dawka paliwa trafiająca do silnika może prowadzić do szeregu problemów. Filtr powietrza najlepiej wymieniać raz do roku lub zależnie od przebiegu - raz na kilkanaście tysięcy kilometrów. Filtr paliwa nie wymaga tak częstych wymian, ale warto wymieniać go raz na dwa-trzy lata.

Dobra rada: Jeśli nie wiesz kiedy ostatni raz wymieniane były filtry warto to zrobić. Przy okazji używając flamastra zapisz w widocznym miejscu na filtrze datę wymiany. Przy następnej kontroli lub wymianie nie będziesz miał wątpliwości co do tego kiedy dokonana była ostatnia wymiana.

Świece również odpowiadają za prawidłową pracę silnika - zużyte i przepalone mogą powodować problemy z rozruchem lub nierówną pracę silnika. Jeśli świece nie są regularnie wymieniane lub kontrolowane może dojść do ich zapieczenia w gniazdach lub skruszenia, co może generować konieczność wykonania remontu silnika. Zapieczone świece bardzo trudno jest usunąć i łatwo urwać je w gnieździe, co jest bardzo kłopotliwe.

Warto zapoznać się z zaleceniami producenta co do wymiany świec i stosować wskazane interwały aby uniknąć problemów. W przypadku silników benzynowych warto również kontrolować stan przewodów zapłonowych i cewek, a w razie konieczności wymienić je na nowe.

W przypadku silników wysokoprężnych mamy do czynienia ze świecami żarowymi, które również wypalają się i mogą dawać wyraźne oznaki zużycia zwłaszcza w okresie zimowym. Auto niechętnie wtedy odpala, nie pracuje na wszystkie cylindry. Wymiana świec na nowe często załatwia sprawę i auto zdecydowanie lepiej radzi sobie w niskich temperaturach.

Dobra rada: odpalając samochód z silnikiem Diesla warto pozwolić świecom złapać odpowiednią temperaturę zanim przekręcimy kluczyk w stacyjce. Jak to zrobić? Uruchamiając samochód przekręć najpierw kluczyk w pozycję włączonego zapłonu. Na desce rozdzielczej pojawi się charakterystyczna kontrolka świec żarowych (zakręcona spirala). Kiedy kontrola zgaśnie możesz przekręcić kluczyk do końca uruchamiając silnik - zgaśnięcie kontrolki oznacza, że świece są już rozgrzane.

To często bagatelizowany problem, który może doprowadzić do awarii silnika. Chodzi oczywiście o gumowe węże i przewody należące do magistrali olejowej, przewody paliwowe, a nawet rury doprowadzające powietrze lub ciecz chłodzącą w odpowiednie miejsca. Do najczęstszych problemów zaliczyć można tu pęknięte węże od chłodnicy lub intercoolera, węże doprowadzające powietrze do silnika, uszkodzone przewody paliwowe, które lubią gryźć gryzonie i małe zwierzęta futerkowe, takie jak kuny czy tchórze. Uszkodzenie może doprowadzić do wycieku paliwa, wycieku płynu chłodzącego lub spadku wydajności silnika i osiągów. Warto raz na jakiś czas podnieść maskę i skontrolować ich stan.

Dobra rada: Sprawdź stan węży i przyjrzyj się czy nie są sparciałe, przetarte lub uszkodzone. Zwróć również uwagę na to czy są prawidłowo założone i zabezpieczone. Zdarza się, że po dłuższym czasie opaski zaciskowe na przewodach są mocno skorodowane i lubią pękać, co może doprowadzić do zsunięcia się przewodu. W razie potrzeby wymień opaski na nowe, a jeśli przewód jest uszkodzony wymień go na nowy, lub - jeśli jest taka możliwość - skróć uszkodzony fragment i załóż ponownie.

Wśród kierowców panuje przekonanie, że rozrząd wymienia się tylko wtedy gdy jest napędzany paskiem, a napęd łańcuchem jest bezobsługowy i wiecznie. O tym, że to nie do końca prawda możecie przeczytać w naszym materiale o łańcuchach rozrządu. Wymiana rozrządu jest jedną z ważniejszych czynności serwisowych w silniku samochodowym, aby utrzymać jego sprawność.

To kiedy należy go wymienić zależy od wielu czynników, ale są to interwały opierające się na przebiegu - zwykle około 100-150 tysięcy kilometrów. W niektórych samochodach rozrząd, a właściwie pasek rozrządu, napinacze i rolki wymienia się częściej. Zużyty rozrząd często objawia się piszczeniem spod maski, nierówną pracą silnika, kłopotami z rozruchem silnika i głośną pracą układu.

Jeśli będziemy unikać wymiany, może to doprowadzić do poważnej awarii - zerwany pasek może doprowadzić do przeskoczenia rozrządu w głowicy i kolizji zaworów z tłokami, czyli właściwie zniszczenia silnika i konieczności remontu.

Dobra rada: Wymieniając rozrząd nie oszczędzaj - wybierz markowe zamienniki lub oryginalne części, a przy okazji wymiany paska i innych elementów, wymień również pompę wody. Złożenie całego zestawu na nowej pompie utrzyma bezawaryjność - wszystko "ułoży się" na nowo. Jeśli założysz nowy pasek i nowe napinacze, a pompa pozostanie stara, może doprowadzić to do zwiększenia napięć na łożysku pompy wody i jej uszkodzenia. Pompa rozszczelni się, co może doprowadzić do poważniejszych problemów.

O możliwych problemach z układem wtryskowym słyszał każdy kierowca, który choć trochę interesuje się motoryzacją. Zwykle trapią one silniki wysokoprężne (np. z pompowtryskiwaczami), ale nie jest to reguła. Warto raz na jakiś czas skontrolować ich stan za pomocą komputera diagnostycznego w serwisie (100-200 zł), zbadać jakie dawki paliwa podają i czy nie "przelewają" cylindrów. Nie musimy się na tym znać - powinien robić to mechanik, ale jeśli podejmujemy się tego sami powinniśmy najpierw zapoznać się z wyznaczonymi przez producenta normami. Lejące wtryski mogą prowadzić do poważniejszych problemów, a nawet uszkodzenia silnika.

Dobra rada: Wymiana układu wtryskowego to zwykle kosztowna naprawa, ale są również metody regeneracji, które za relatywnie niewielkie koszty pozwalają wydłużyć żywotność wtrysków - montowanie nowych podkładek i uszczelniaczy, dokładne czyszczenie i regulacja. Niektóre warsztaty deklarują nawet 200 tysięcy kilometrów żywotności po regeneracji.

Częstym problemem w samochodach z silnikiem Diesla i nie tylko jest zapchany układ recyrkulacji spalin i zapchana sadzą i smołą odma. Zanieczyszczenia powstające w efekcie procesu spalania często osiadają na tzw. zaworze EGR, oraz osadzają się w odmie, powodując zapchanie odmy i unieruchomienie zaworu. Spaliny nie mają wtedy swobodnego przepływu i to prowadzi do nierównej pracy silnika, jego większego wysiłku i niższej efektywności. Regularne czyszczenie i serwis odmy i zaworu EGR, a także jego peryferiów pozwala utrzymać układ wydechowy w dobrej kondycji a silnik w wysokiej sprawności.

Dobra rada: Wielu mechaników i domowych majsterkowiczów uważa, że zaślepienie zaworu EGR rozwiązuje sprawę problemów z układem wydechowym. Pamiętaj że jest to działanie doraźne i raczej niepolecane przez profesjonalne serwisy - lepiej oddać zawór EGR do profesjonalnego serwisu i czyszczenia i przywrócić mu sprawność niż całkowicie go zaślepiać. Tym bardziej, że zaślepienie EGR może podnieść spalanie i powoduje wydzielanie większej ilości szkodliwych substancji do atmosfery. W teorii za takie działanie możemy zostać ukarani mandatem do 500 zł, a samochód może nie przejść badania okresowego. W praktyce dochodzi do tego raczej rzadko, ale koszt nowego zaworu EGR nie powinien przekroczyć kilkuset złotych, zatem warto rozważyć jego wymianę jeśli przestanie działać efektywnie.

Wielu kierowców zapomina o tak prostej, ale też ważnej czynności jak wymiana płynu chłodniczego. Wychodzą oni z założenia, że skoro silnik nie daje oznak konieczności wymiany, płynu nie ubywa to nie ma czym się przejmować. Sytuacja jest jednak zgoła odmienna - warto raz na kilkadziesiąt tysięcy dokonywać wymiany płynu chłodniczego, bowiem osady i zanieczyszczenia, które wytwarzają się na przestrzeni wielu tysięcy kilometrów mogą powodować zmniejszenie przepustowości kanałów układu chłodzenia, zanieczyszczenie chłodnicy, a nawet uszkodzenie pompy wody czy termostatu. Poza tym chyba oczywiste jest, że silnik, a w tym układ chłodzenia będzie pracował sprawniej nie mając zanieczyszczeń. Wymiana płynu chłodzącego to niewielki koszt, a dzięki temu unikniesz problemów z układem chłodzenia.

Dobra rada: Zanim uzupełnisz lub wymienisz płyn chłodniczy, zorientuj się jakiego płynu użyć do swojego silnika i czy możesz mieszać płyn w układzie chłodzenia z nowo kupionym. W takich przypadkach lepszą decyzją jest opróżnienie układu chłodzenia ze starego płynu, wykonanie płukanki i dopiero wtedy zalanie nowego płynu.

Mycie silnika dla niektórych kierowców jest tematem tabu - uważają oni że nie powinno się myć silnika, bowiem w ten sposób możemy doprowadzić do uszkodzeń instalacji elektrycznej i ważnych podzespołów. Prawda jest taka, że umycie silnika raz na jakiś czas może przynieść pewne korzyści. Po pierwsze usunięcie warstwy brudu z silnika może poprawić jego chłodzenie i zarządzanie temperaturą, a co za tym idzie zmniejszyć wysilenie układu chłodzenia. Usunięcie smaru i brudu osiadającego na podzespołach silnika to po prostu dbanie o jego kondycję.

Na dodatek jeśli umyjemy silnik będziemy mogli łatwiej zlokalizować ewentualne wycieki, pozbędziemy się zapachu przepalonego oleju, który często może docierać do kabiny przez układ wentylacji. Dzieje się tak ponieważ olej kapiący na przykład na kolektor wydechowy lub inne gorące elementy silnika może się spalać i powodować bardzo nieprzyjemny zapach. Poza tym czysty silnik wygląda estetycznie i świadczy o dbałości właściciela o samochód.

Dobra rada: nie myj silnika samodzielnie np. karcherem jeśli nie wiesz jak to poprawnie zrobić - takie działanie bez doświadczenia i odpowiedniej wiedzy może rzeczywiście doprowadzić do zalania istotnych elementów układu elektrycznego. Warto to zadanie zlecić specjalistom którzy się tym zajmują i mają nie tylko odpowiednie narzędzia i chemię, ale też duże doświadczenie. Taka usługa kosztuje kilkadziesiąt do kilkuset złotych (w zależności od stopnia zaawansowania usługi), ale dzięki temu silnik przez dłuższy czas będzie utrzymany w odpowiedniej czystości.