Jak napisano w uzasadnieniu do projektu, należy wydać nowe rozporządzenie określające tryb, zakres i sposób prowadzenia kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej. Ma to związek z wejściem w życie nowelizacji ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw, która wprowadza nowy System Poboru Opłaty Elektronicznej KAS. Opłata elektroniczna pobierana będzie w nim z wykorzystaniem technologii satelitarnej.
Projekt rozporządzenia uwzględnia ustawowe zmiany, które wpływają na tryb, zakres i sposób prowadzenia kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej. Obejmują one m.in. nałożenie na użytkowników dróg nowych obowiązków związanych z korzystaniem z urządzeń, które będą stosowane systemie, wprowadzenie nowych sankcji z tytułu nieprawidłowego zarejestrowania się użytkownika w rejestrze czy wprowadzenie, obok kar pieniężnych nakładanych w formie decyzji administracyjnej, grzywien nakładanych w formie mandatu karnego.Jak czytamy w uzasadnieniu, projektowane rozporządzenie zachowuje wprawdzie dotychczas stosowany w rozporządzeniu kontrolnym podział na kontrolę stacjonarną i mobilną. Ze względu na rozwiązania przyjęte w nowelizacji ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw, konieczne jest jednak nowe podejście do tej kwestii.Obecnie w przypadku kontroli stacjonarnej są to stacjonarne albo przenośne przyrządy automatycznie ujawniające i rejestrujące informacje o naruszeniu obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Natomiast w przypadku kontroli mobilnej, która prowadzona jest bezpośrednio na drodze, są to przyrządy ujawniające i rejestrujące informacje o naruszeniu obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej zainstalowane w pojazdach używanych przez kontrolującego.W związku z nowymi przepisami wprowadzającymi dla korzystających z dróg obowiązek zarejestrowania się w systemie poboru opłat i podania danych pojazdu podlegającego opłacie zgodnie ze stanem faktycznym, istnieje konieczność określenia w rozporządzeniu trybu kontroli prawidłowości przedmiotowej rejestracji. W tym przypadku automatyczne ujawnianie naruszeń przez urządzenia systemu nie będzie bowiem możliwe, a wykrycie ewentualnych nieprawidłowości opierać się będzie przede wszystkim na analizie danych znajdujących się w rejestrze systemu poboru opłat, dokumentach pojazdu, innych rejestrach i bazach danych, do których dostęp ma Główny Inspektorat Transportu Drogowego (GITD)."W konsekwencji zaproponowano, że rozróżnienie trybów kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej opierać się będzie na tym, kto wykonuje czynności kontrolne. W przypadku kontroli stacjonarnej czynności kontrolne wykonywane są niejako +zza biurka+, na podstawie danych, do których dostęp ma GITD, w tym z danych rejestrowanych przez urządzenia kontrolne systemu, przez pracowników urzędu obsługującego GITD (...). Natomiast czynności prowadzone bezpośrednio na drodze, także z wykorzystaniem specjalnie do tego przystosowanych pojazdów służbowych, wykonują umundurowani inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego (...) W konsekwencji w projektowanym rozporządzeniu przesądza się, że w trybie kontroli mobilnej kontrolę wykonują właśnie inspektorzy ITD" - czytamy.Zmiana rozporządzenia wynika z wprowadzenia nowego systemu poboru opłat za przejazd drogami. Rozpoczęcie poboru opłaty w nowym systemie o nazwie e-TOLL przewidziane jest na pierwszą połowę czerwca. Obecny system poboru opłat, czyli viaTOLL, będzie działał do końca czerwca 2021 roku, co oznacza, że dwa systemy będą działały równolegle przez miesiąc.
