Wymiana świec zapłonowych. Kiedy, jak i dlaczego to robić?

Świeca zapłonowa odpowiada za wytworzenie iskry, która zapala mieszankę paliwowo-powietrzną w cylindrze. Jeśli element jest zużyty lub uszkodzony, dochodzi do przerw w zapłonie - tzw. wypadania zapłonów. Objawia się to nierówną pracą silnika, szarpaniem, problemami z uruchomieniem i wzrostem spalania.

Z pozoru drobna usterka może pociągnąć za sobą poważne skutki - nie tylko większe zużycie paliwa, ale również uszkodzenie katalizatora. Niespalone paliwo przedostaje się bowiem do układu wydechowego i dopala w jego wnętrzu, powodując przegrzanie i zniszczenie elementu.

Objawy zużycia lub uszkodzenia świec zapłonowych są dość charakterystyczne. Należą do nich przede wszystkim trudności z uruchomieniem silnika, zwłaszcza w niskich temperaturach. Do tego dochodzi wspomniana na wstępie nierówna praca jednostki i szarpanie przy przyspieszaniu, zauważalny wzrost apetytu na paliwo przy jednoczesnym spadku mocy.

O stanie świec wiele mówi też ich wygląd. Sprawna świeca powinna mieć elektrody w kolorze jasnobrązowym lub szarobrązowym. Czarne, okopcone lub zaolejone elektrody świadczą o problemach z mieszanką paliwową lub zbyt długim okresem użytkowania.

W większości samochodów producenci zalecają wymianę świec zapłonowych co 40-60 tysięcy kilometrów, choć w nowszych silnikach z irydowymi lub platynowymi świecami ten okres może sięgać nawet 100 tysięcy. Warto jednak kontrolować ich stan co najmniej raz w roku.

Wymianę należy przeprowadzać wyłącznie na zimnym silniku, po wcześniejszym odłączeniu zapłonu. Zdejmujemy złącza zapłonowe lub cewki, a następnie wykręcamy świece za pomocą odpowiedniego klucza nasadowego z gumową wkładką. Przed montażem nowych elementów warto przedmuchać gniazda sprężonym powietrzem, by uniknąć dostania się zanieczyszczeń do cylindrów.

Nowe świece powinny być wkręcane ręcznie - dopiero po ich osadzeniu można użyć klucza dynamometrycznego. Zbyt mocne dokręcenie grozi uszkodzeniem gwintu w głowicy, a zbyt słabe - poluzowaniem i drganiami świecy. Moment dokręcenia zawsze należy dobrać zgodnie z zaleceniami producenta pojazdu.

Na rynku dostępnych jest wiele rodzajów świec zapłonowych. Różnią się one nie tylko wymiarami, ale także materiałem elektrod i zakresem temperaturowym. Najczęściej stosowane są świece z elektrodami niklowymi, które dobrze sprawdzają się w standardowych silnikach. W mocniejszych jednostkach i nowoczesnych konstrukcjach zaleca się stosowanie świec irydowych lub platynowych - są droższe, ale znacznie trwalsze.

Równie istotna jest tzw. "wartość cieplna" świecy - parametr określający jej odporność na temperaturę. W silnikach turbodoładowanych lub wysokoobrotowych należy stosować świece o wyższym zakresie cieplnym, natomiast w jednostkach wolnossących - o niższym. Dobór właściwego modelu zawsze warto sprawdzić w instrukcji pojazdu lub w katalogach producentów, takich jak NGK, Bosch, Champion czy Denso.

W starszych samochodach świece są zwykle łatwo dostępne, więc wymiana nie stanowi problemu nawet dla mniej doświadczonego kierowcy. W nowszych konstrukcjach - szczególnie tych z silnikami o gęstej "zabudowie" - dostęp do świec bywa znacznie utrudniony. W takim przypadku bezpieczniej zlecić wymianę warsztatowi.

Profesjonalny mechanik jest w stanie wymienić świece w silniku czterocylindrowym w około 30 minut. W jednostkach z większą liczbą cylindrów lub trudniejszym dostępem czas ten może się jednak wydłużyć, a koszt wzrosnąć. Standardowo robocizna kosztuje mniej więcej 200 zł, natomiast cena świec zależy od ich rodzaju, np. platynowe mogą kosztować od 40 do nawet ponad 100 zł za sztukę.