Grzechotanie oznacza wydatki. Kierowcy aut z silnikami TSI coś o tym wiedzą

Podstawowym zadaniem układu rozrządu jest napędzanie wałka rozrządu, który z kolei steruje otwieraniem i zamykaniem zaworów w odpowiednim momencie cyklu pracy silnika. Tylko gdy ten proces przebiega prawidłowo, silnik może osiągnąć pełną moc, pracować ekonomicznie i spełniać normy emisji spalin.

Pasek rozrządu wykonany jest z gumy wzmocnionej włóknami, najczęściej z kevlaru lub włókna szklanego. Jego główną zaletą jest cicha praca i prosta konstrukcja. Nie wymaga on smarowania ani specjalnej obudowy, co pozwala konstruktorom na większą swobodę w projektowaniu silnika. W układzie z paskiem rozrządu można łatwo zintegrować napęd pompy wody, pompy oleju czy wałów wyrównoważających. Paski rozrządu są powszechnie stosowane w silnikach benzynowych i mniejszych jednostkach wysokoprężnych, głównie w układzie rzędowym, choć spotyka się je również w silnikach typu V, np. w niektórych modelach Audi, Porsche czy Ferrari.

Łańcuch rozrządu wykonany jest z metalu i przypomina konstrukcyjnie łańcuch rowerowy, choć jest znacznie bardziej wytrzymały. Tradycyjnie uznawany jest za rozwiązanie bezobsługowe, które powinno wytrzymać przez cały okres eksploatacji pojazdu. W praktyce jednak, przy przebiegu przekraczającym 100 tys.km, warto skontrolować stan napinacza, prowadnic i kół zębatych. Łańcuchy rozrządu doskonale sprawdzają się w silnikach w układzie V, często napędzając dodatkowo takie elementy jak pompa oleju czy pompa wtryskowa.

Trwałość obydwu rozwiązań najbardziej interesuje użytkowników samochodów. Łańcuchy rozrządu teoretycznie powinny służyć przez cały okres eksploatacji silnika, który zazwyczaj projektowany jest na 240-300 tys. km. Niektóre nowoczesne paski rozrządu również osiągają podobną trwałość, jednak w ich przypadku istotny jest nie tylko przebieg, ale również wiek. Guma ulega procesom starzenia nawet w mało używanych pojazdach, dlatego producenci określają interwały wymiany zarówno w latach, jak i kilometrach.

Ciekawym rozwiązaniem są paski rozrządu pracujące w kąpieli olejowej, podobnie jak łańcuchy. Technologia ta została wprowadzona przez Forda w 2008 roku w silnikach EcoBoost, a później zastosowana przez PSA i Opla. Wymaga ona jednak stosowania specjalnego oleju, zatwierdzonego przez producenta. Użycie niewłaściwego środka smarnego może prowadzić do uszkodzenia paska.

Awaria układu rozrządu może mieć katastrofalne skutki dla silnika. Gdy pasek rozrządu lub łańcuch rozrządu ulegnie wydłużeniu, fazy rozrządu ulegają rozregulowaniu, spada moc silnika, a emisja spalin wzrasta. Jeśli dojdzie do zerwania paska lub przeskoczenia łańcucha, tłok w fazie wydechu może uderzyć w niezamknięte jeszcze zawory wydechowe, powodując poważne uszkodzenia. Jedynie w silnikach określanych jako "bezkolizyjne" konstrukcja tłoków lub niska kompresja zapobiega takiemu zdarzeniu, ale są one obecnie rzadko spotykane.

Problem z przedwczesnym zużyciem łańcuchów rozrządu dotknął wiele modeli samochodów produkowanych w latach 2000., szczególnie z koncernu Volkswagen z silnikami 1.2 TSI i 1.4 TSI. W niektórych przypadkach łańcuchy ulegały wydłużeniu już po 60 tys.km, często tuż po zakończeniu okresu gwarancyjnego. Problemy z łańcuchami dotyczyły również silników Mercedesa M271, M272 i M273, gdzie awarie wynikały nie tylko z wydłużenia łańcucha, ale także z wadliwego koła zębatego wału wyrównoważającego.

BMW także borykało się z podobnymi problemami w silnikach N45, N43 i N47, montowanych głównie w seriach 1 i 3. W niektórych przypadkach dochodziło do całkowitego zniszczenia prowadnic łańcucha, których fragmenty rozsypywały się w oleju silnikowym. Problemy z łańcuchami rozrządu dotknęły również azjatyckich producentów, w tym silniki "Gamma" o pojemności 1.4 i 1.6 litra montowane w modelach Hyundai i20, i30 oraz Kia Rio i Cee'd.

Pierwszym sygnałem ostrzegawczym wskazującym na problemy z łańcuchem rozrządu są charakterystyczne grzechoczące dźwięki podczas rozruchu lub wyłączania silnika. Jeśli hałas utrzymuje się dłużej niż kilka sekund, warto skonsultować się z warsztatem, najlepiej specjalizującym się w naprawach silników.

Koszty wymiany łańcucha rozrządu zaczynają się od około 3500 zł w niezależnym warsztacie. Jeśli konieczny jest demontaż silnika, ponieważ łańcuch znajduje się po stronie skrzyni biegów, cena może wzrosnąć dwukrotnie. Wymiana paska rozrządu jest tańsza, ale nadal kosztowna - w najprostszych silnikach to wydatek około od około tysiąca złotych w górę, a w bardziej skomplikowanych może sięgnąć ponad 4 tys. zł. Jeśli konieczny jest demontaż silnika, koszt również przekroczy 4 tys. zł.