AI zdecyduje, czy możesz prowadzić auto. Kamera zamiast alkomatu

Klasyczny alkomat działa prosto: dmuchasz i wiesz, czy możesz jechać, czy nie. Mitsubishi Electric proponuje inne podejście. Zamiast ustnika i jednorazowego badania - kamera monitorująca kierowcę, analiza obrazu i algorytmy sztucznej inteligencji, które mają ocenić, czy osoba za kierownicą nie znajduje się pod wpływem alkoholu. To zapowiedź zmiany, która może na nowo zdefiniować relację między kierowcą a samochodem.

Skala problemu wciąż jest duża. W pierwszym półroczu 2025 roku policja w Polsce zatrzymała ponad 46 tys. nietrzeźwych kierujących, wykonując przy tym ponad 9 mln kontroli trzeźwości. Do końca sierpnia zatrzymanych było już przeszło 61 tys. To dane, które pokazują, że mimo surowych kar i konfiskaty pojazdów alkohol za kierownicą nadal pozostaje realnym problemem bezpieczeństwa drogowego.

Właśnie na takim tle coraz częściej pojawiają się pomysły, by odpowiedzialność przejmowała technologia, a nie wyłącznie przepisy i kontrole.

Rozwiązanie zaprezentowane przez Mitsubishi Electric nie jest klasycznym alkomatem i nie wymaga od kierowcy żadnej aktywnej czynności. System korzysta z kamery monitorującej twarz kierowcy - podobnej do tych, które już dziś wykrywają senność lub brak uwagi - oraz z danych zbieranych z pojazdu podczas jazdy.

Algorytmy AI analizują m.in. ruchy gałek ocznych, mimikę twarzy oraz zmiany fizjologiczne, takie jak wahania pulsu, które mogą być widoczne w obrazie z kamery. Producent podkreśla, że celem jest wykrycie subtelnych oznak upojenia alkoholowego, nawet wtedy, gdy nie są one jeszcze oczywiste dla otoczenia.

Kluczowa różnica polega na tym, że system nie mierzy bezpośrednio zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu. Zamiast tego buduje "profil ryzyka" na podstawie zachowania i reakcji kierowcy. Jeśli algorytm uzna, że istnieje wysokie prawdopodobieństwo nietrzeźwości, samochód może zareagować - od ostrzeżeń wizualnych i dźwiękowych po bardziej zaawansowane działania.

Mitsubishi Electric nie precyzuje jeszcze, jak daleko sięgną te interwencje. Mowa jest o "wsparciu sterowania pojazdem", co może oznaczać np. ograniczenie mocy, wymuszenie zatrzymania w bezpiecznym miejscu albo eskalację komunikatów ostrzegawczych.

Tradycyjny alkomat lub alkoblokada zapłonu działa zero-jedynkowo. Albo wynik jest poniżej dopuszczalnego progu i samochód rusza, albo zapłon zostaje zablokowany. To rozwiązanie skuteczne, ale uciążliwe w codziennym użytkowaniu i łatwe do oszukania, dlatego na szeroką skalę funkcjonuje głównie tam, gdzie jest wymagane prawnie.

System oparty na AI ma jedną istotną przewagę: może działać również w trakcie jazdy. Z drugiej strony pojawia się pytanie o błędy - zmęczenie, stres, choroba czy leki również wpływają na reakcje organizmu i styl prowadzenia, co dla algorytmu może być trudne do jednoznacznej interpretacji. Ale w w każdym z tych przypadków kierujący może "nie nadawać się" do prowadzenia auta.

Zanim branża zaczęła mówić o kamerach i sztucznej inteligencji, producenci testowali rozwiązania znacznie bardziej bezpośrednie. Najbardziej znanym przykładem jest Volvo Alcolock - system wymagający badania trzeźwości przed uruchomieniem samochodu. Jeśli wynik przekraczał ustalony próg, auto po prostu nie ruszało.

Podobne rozwiązania funkcjonują od lat w formie alkoblokad montowanych flotowo lub w pojazdach osób skazanych za jazdę po alkoholu. Ich skuteczność jest wysoka, ale akceptacja społeczna - ograniczona.

Równolegle rozwijany jest inny kierunek: pasywne wykrywanie alkoholu bez dmuchania w ustnik. Program Driver Alcohol Detection System (DADSS) zakłada pomiar alkoholu z powietrza wydychanego przez kierowcę lub przez kontakt ze skórą, np. na kierownicy. To nadal pomiar bezpośredni, ale znacznie mniej inwazyjny z punktu widzenia użytkownika.

Na tym tle rozwiązanie Mitsubishi Electric wyróżnia się tym, że nie "szuka alkoholu", tylko skutków jego działania.

W Stanach Zjednoczonych temat jest już częścią oficjalnej debaty regulacyjnej. Administracja bezpieczeństwa ruchu drogowego analizuje technologie, które mogłyby automatycznie zapobiegać prowadzeniu pojazdu przez osoby pod wpływem alkoholu. W Europie kierunek jest podobny, choć na razie skupia się głównie na monitorowaniu uwagi i stanu kierowcy.

To ważne, bo infrastruktura techniczna - kamery, czujniki, algorytmy - już znajduje się w samochodach. Dodanie kolejnej funkcji to często kwestia oprogramowania, a nie nowego sprzętu.

Największe kontrowersje budzi pytanie o granice ingerencji. Ostrzeżenie - jeszcze akceptowalne. Ograniczenie mocy - dyskusyjne. Samoczynne unieruchomienie pojazdu - potencjalnie niebezpieczne w ruchu drogowym.

Dlatego producenci i dostawcy technologii bardzo ostrożnie dobierają słowa, mówiąc raczej o "wsparciu" niż o "blokowaniu". To obszar, który w praktyce zadecyduje o tym, czy kierowcy zaakceptują takie rozwiązania.

Patent Mitsubishi Electric pokazuje, w jakim kierunku zmierza motoryzacja. Samochód ma nie tylko reagować na błędy, ale też oceniać ryzyko wynikające ze stanu kierowcy. Dla jednych to naturalny krok w stronę bezpieczeństwa. Dla innych - zbyt daleka ingerencja w wolność prowadzenia.

Jedno jest pewne: przy skali problemu alkoholu za kierownicą technologia coraz częściej będzie stawiana jako "ostatnia linia obrony". Pytanie nie brzmi już, czy takie systemy się pojawią, ale jak dużo władzy oddamy algorytmom.