Za wyprzedzanie z prawej można dostać 2 tys. zł mandatu. Kiedy naprawdę jest dozwolone?

W Polsce obowiązuje ruch prawostronny, co teoretycznie oznacza, że pojazdy powinny poruszać się skrajnym prawym pasem, jeśli nie wykonują manewru wyprzedzania. Rzeczywistość drogowa pokazuje jednak, że wielu kierowców nagminnie zajmuje lewy pas bez uzasadnienia, blokując płynny ruch pojazdów jadących szybciej.

Prawo o ruchu drogowym w art. 24 ust. 10 precyzyjnie określa warunki, w jakich wyprzedzanie prawą stroną jest dozwolone: "Dopuszcza się wyprzedzanie z prawej strony na odcinku drogi z wyznaczonymi pasami ruchu". Ten pozornie prosty zapis wymaga jednak dodatkowej interpretacji, ponieważ kluczowe znaczenie ma nie tylko istnienie wyznaczonych pasów ruchu, ale również rodzaj drogi oraz liczba dostępnych pasów.

Przeanalizujmy konkretne sytuacje, w których możemy bezpiecznie i zgodnie z przepisami wyprzedzać z prawej strony.

Na jezdniach jednokierunkowych z wyznaczonymi pasami ruchu wyprzedzanie prawą stroną jest dozwolone niezależnie od liczby pasów. Dotyczy to zarówno tradycyjnych ulic jednokierunkowych w mieście, jak i dróg takich jak autostrady, które z definicji są drogami jednokierunkowymi (każda jezdnia obsługuje ruch w jednym kierunku).

Na jezdniach dwukierunkowych sytuacja jest bardziej złożona. Na obszarze zabudowanym muszą istnieć co najmniej dwa pasy ruchu w tym samym kierunku, a poza obszarem zabudowanym - minimum trzy pasy. Ta różnica często prowadzi do pomyłek wśród kierowców, choć na przykład dróg ostatniego typu nie ma w Polsce zbyt wiele.

Przykładowo, na drodze krajowej biegnącej przez teren niezabudowany, na której w jednym kierunku są tylko dwa pasy ruchu, wyprzedzanie prawą stroną jest zabronione. Natomiast ta sama droga w terenie zabudowanym pozwala na legalny manewr wyprzedzania z prawej.

Szczególną uwagę należy zwrócić na drogi ekspresowe, które mogą mieć różne konfiguracje. Jeśli droga ekspresowa ma jedną jezdnię z pasami oddzielonymi jedynie oznakowaniem poziomym, wyprzedzanie prawą stroną jest niedozwolone. Natomiast na drogach ekspresowych z dwoma jezdniami, przy czym każda ma co najmniej dwa pasy ruchu, manewr ten jest legalny.

Warto pamiętać, że nawet gdy wyprzedzanie z prawej strony jest dozwolone, należy zachować szczególną ostrożność. Kierowca poruszający się lewym pasem może nie spodziewać się, że ktoś będzie go wyprzedzał z prawej.

Przepisy przewidują sytuację, w której wyprzedzanie z prawej strony jest nie tylko dozwolone, ale wręcz obligatoryjne. Dotyczy to pojazdów szynowych, głównie tramwajów, które zwykle poruszają się środkiem jezdni. W takim przypadku wyprzedzanie lewą stroną oznaczałoby wjazd na pas przeznaczony dla pojazdów jadących z przeciwka, co jest zabronione i skrajnie niebezpieczne.

Jedynie w szczególnych przypadkach - gdy układ torów uniemożliwia wyprzedzanie z prawej lub gdy poruszamy się drogą jednokierunkową - dozwolone jest wyprzedzanie tramwaju z lewej strony.

Kwestia wyprzedzania prawą stroną dotyczy również rowerzystów. Zgodnie z przepisami, rowerzysta może wyprzedzać inne pojazdy z prawej strony, ale jedynie gdy te poruszają się "powoli". Niestety, przepisy nie definiują precyzyjnie, co oznacza owe "powoli".

Taryfikator przewiduje za nieprawidłowe wyprzedzanie z prawej strony mandat w wysokości od 1 do nawet 2 tys. zł. w przypadku recydywy. Dodatkowo, takie wykroczenie oznacza 8 punktów karnych.