Kto może jeździć pasem DOP? Nowe oznaczenia na drogach

Skrót DOP oznacza "dopuszczony" i określa pojazdy, które oprócz autobusów komunikacji miejskiej mogą korzystać z wydzielonych pasów ruchu, jednak lista uprawnionych jest ściśle określona i różni się w zależności od miasta oraz konkretnej lokalizacji.

Pas DOP to ewolucja klasycznego buspasa - wydzielony pas ruchu, który oprócz autobusów mogą wykorzystywać także inne pojazdy. Rozpoznanie takiego pasa wymaga obserwacji oznakowania pionowego i poziomego, gdyż samo pojawienie się znaku D-11 "początek pasa ruchu dla autobusów" czy D-12 oznaczającego jego kontynuację nie wystarcza - kluczowa jest dodatkowa tabliczka informacyjna umieszczona bezpośrednio pod znakiem głównym.

Na tabliczce tej widnieją piktogramy lub skróty określające dopuszczone pojazdy: TAXI, symbol motocykla, napis MTON oznaczający Miejski Transport Osób Niepełnosprawnych, a coraz częściej także napis "samochód elektryczny". Dodatkowo na jezdni pojawiają się napisy DOP, MTON lub BUS, które jednoznacznie wskazują przeznaczenie pasa.

Komplikuje sprawę fakt, że w wielu lokalizacjach pas DOP funkcjonuje tylko w określonych godzinach - zazwyczaj w szczytach komunikacyjnych między 7:00 a 9:00 oraz 15:00 a 19:00, o czym informuje kolejna tabliczka z podanymi godzinami. Czasem trudno się w tym wszystkim połapać, szczególnie jadąc autem z prędkością 50-60 km/h.

Lista uprawnionych może się różnić w zależności od decyzji lokalnego zarządcy drogi, który ma prawo rozszerzyć lub zawęzić katalog dopuszczonych pojazdów.

Pojazdy komunikacji miejskiej stanowią podstawową grupę, dla której pierwotnie tworzono buspasy - należą do nich autobusy miejskie wszystkich przewoźników działających w ramach lokalnego organizatora transportu, trolejbusy oraz minibusy obsługujące regularne linie. Z buspasów mogą korzystać również taksówki, ale tylko te spełniające wszystkie wymogi: mają licencję taxi, oznaczone są numerem bocznym, wyposażone w taksometr i kogut na dachu.

Zgodnie z art. 148a Prawa o ruchu drogowym, samochody o napędzie wyłącznie elektrycznym lub wodorowym mogą korzystać z buspasów do 1 stycznia 2026 roku, choć zarządca drogi może uzależnić to prawo od liczby osób w pojeździe lub całkowicie je wykluczyć na określonych odcinkach. W większości miast z pasów DOP mogą korzystać także motocykle i motorowery, co wynika z ich niewielkich gabarytów i możliwości płynnego poruszania się wraz z autobusami bez blokowania ruchu.

Uprawnienie to przysługuje również pojazdom MTON - specjalnie oznaczonym busom i mikrobusom przewożącym osoby niepełnosprawne w ramach zorganizowanego systemu transportu, posiadającym odpowiednie zezwolenia i oznakowanie. Pojazdy uprzywilejowane, takie jak karetki pogotowia, wozy strażackie i policyjne, mogą korzystać z pasów DOP podczas jazdy na sygnale lub w uzasadnionych sytuacjach służbowych.

Kierowcy mogą legalnie wjechać na pas DOP w kilku wyjątkowych sytuacjach. Dozwolone jest ominięcie przeszkody takiej jak unieruchomiony pojazd, wypadek lub niespodziewane prace drogowe, jednak należy niezwłocznie wrócić na swój pas. Można także wykorzystać buspas do dojazdu do posesji, parkingu lub garażu, jeśli jest to jedyna możliwość - wówczas należy zająć pas na jak najkrótszym niezbędnym odcinku.

Przed skrzyżowaniem dopuszczalne jest zajęcie pasa DOP w celu wykonania skrętu, sygnalizując manewr kierunkowskazem. W sytuacji zagrożenia, gdy wjazd na buspas jest jedyną możliwością uniknięcia zderzenia, przepisy dopuszczają takie działanie jako stan wyższej konieczności.

Podstawowy mandat za nieuprawnione korzystanie z pasa DOP wynosii 100 złotych oraz 1 punkt karny. Jeśli wjazd na pas DOP wiązał się z przekroczeniem linii ciągłej, kierowca otrzymuje dodatkowy mandat 100 złotych i kolejny punkt karny.

W przypadku spowodowania kolizji podczas nieuprawnionego korzystania z pasa DOP, ubezpieczyciel może podnieść kwestię przyczynienia się poszkodowanego do szkody, co może skutkować odmową wypłaty części odszkodowania lub podniesieniem składki OC.