Volkswagen zamyka fabrykę w Niemczech. Pierwszy raz w historii koncernu

Volkswagen zamknął fabrykę samochodów w Niemczech. Informacja brzmi jak symboliczny koniec pewnej epoki i nic dziwnego, że wywołuje emocje - to pierwszy taki przypadek w 88-letniej historii koncernu. Tyle że za głośnym nagłówkiem kryje się historia znacznie mniej sensacyjna, a bardziej… logiczna.

We wtorek 16.12 z taśmy produkcyjnej zakładu Volkswagena w Dreźnie zjechał ostatni samochód. Był nim czerwony elektryczny ID.3 GTX, podpisany przez pracowników fabryki, znanej jako "Transparent Factory" (przezroczysta fabryka) - ze względu na w pełni przeszkloną konstrukcję.

Obiekt w Dreźnie od początku nie pełnił roli klasycznego zakładu przemysłowego. Otwarto go w 2001 roku jako przeszkloną manufakturę w centrum miasta, w której produkcja miała być elementem ekspozycji i doświadczenia marki, a nie celem samym w sobie. Skala zawsze była symboliczna: przez ponad 20 lat powstało tu łącznie niespełna 160 tys. samochodów, od luksusowego Phaetona i krótkich serii Bentleya Flying Spur, przez e-Golfa, po elektrycznego ID.3. W ostatnich latach tempo montażu wynosiło zaledwie kilkadziesiąt aut dziennie, przy pracy na jedną zmianę.

Z czasem rola zakładu jeszcze bardziej przesunęła się w stronę funkcji wizerunkowych i edukacyjnych. Transparent Factory działała jako "Home of ID." - miejsce doradztwa, jazd próbnych, odbiorów samochodów i prezentacji technologii. W 2024 roku odwiedziło ją około 110 tys. gości, a kilka tysięcy klientów odebrało tu swoje auta. Równolegle fabryka pełniła funkcję laboratorium nowych rozwiązań produkcyjnych - automatyzacji, cyfryzacji i zastosowań sztucznej inteligencji - testowanych w małej skali przed wdrożeniem w dużych zakładach Volkswagena.

W ostatnich latach składano tu około 6 tys. samochodów rocznie - dla porównania, w Wolfsburgu z taśmy zjeżdża ponad pół miliona aut na rok. Skala była więc marginalna, a koszty - jak to bywa w przypadku obiektów reprezentacyjnych - relatywnie wysokie.

"Transparent Factory" była miejscem wizyt polityków, partnerów biznesowych i dziennikarzy, symbolem nowoczesności i technologicznej ambicji Volkswagena. W realiach ostrej presji kosztowej i spowolnienia rynku taka rola przestaje jednak wystarczać.

Szef Volkswagena Thomas Schaefer nie ukrywał, że decyzja była trudna, ale konieczna z ekonomicznego punktu widzenia. Koncern zmaga się jednocześnie z kilkoma poważnymi problemami: spadkiem sprzedaży w Chinach, słabszą koniunkturą w Europie oraz skutkami ceł nałożonych przez administrację Donalda Trumpa w USA. Według spółki to one były częściową przyczyną straty rzędu 1,5 mld dolarów w ostatnim kwartale.

Już w 2024 roku Volkswagen porozumiał się ze związkami zawodowymi w sprawie redukcji 35 tys. miejsc pracy w Niemczech do 2030 roku. Na tym tle utrzymywanie niewielkiej, kosztownej fabryki o symbolicznym znaczeniu trudno uznać za racjonalne.

Zamknięcie produkcji nie oznacza porzucenia obiektu. Fabryka ma zostać przekształcona w centrum badań i rozwoju, skoncentrowane na półprzewodnikach, sztucznej inteligencji oraz robotyce. Połowę przestrzeni zajmie Uniwersytet Techniczny w Dreźnie, co wpisuje się w szerszy trend zacieśniania współpracy przemysłu z nauką.

Około 230 pracowników ma otrzymać "społecznie akceptowalne alternatywy" - w tym możliwość przeniesienia do innych zakładów Volkswagena lub pakiety emerytalne. Związki zawodowe podchodzą do tych deklaracji ostrożnie, ale nie ma mowy o masowych zwolnieniach, które zmieniałyby lokalny rynek pracy.

Choć zamknięcie fabryki Volkswagena w Niemczech brzmi jak historyczny przełom, w praktyce jest to raczej korekta kursu niż zapowiedź upadku niemieckiej motoryzacji. Nie zniknęła potężna fabryka produkująca setki tysięcy aut, lecz obiekt, który już dawno przestał mieć realne znaczenie produkcyjne.