Trump znosi przepisy klimatyczne. Nowe auta będą tańsze?

Trump ogłosił sfinalizowanie wcześniej zapowiedzianej decyzji o wycofaniu ustaleń Agencji Ochrony Środowiska (EPA) z 2009 r. mówiące o tym, że gazy cieplarniane stanowią zagrożenie dla zdrowia publicznego. Do tej pory ta ustawa stanowiła podstawę prawną do ograniczania emisji dwutlenku węgla i innych gazów z pojazdów mechanicznych, elektrowni i sektora przemysłowego. Pod jej parasolem powstały m.in. normy emisji spalin dla samochodów osobowych i ciężarowych wprowadzane w ostatnich latach.

Administracja uzasadnia decyzję nadmiernymi obciążeniami regulacyjnymi i kosztami gospodarczymi. Donald Trump określił uchylenie decyzji z 2009 r. jako jedno z największych działań deregulacyjnych w historii kraju, przekonując, że przyniesie ono ulgę producentom i konsumentom. EPA argumentuje z kolei, że pierwotna interpretacja przepisów była błędna, a obecna zmiana ma przywrócić regulacje do pierwotnych założeń ustawowych.

Tzw. "endangerment finding" to formalna ocena wydana w 2009 r., w której EPA uznała sześć gazów cieplarnianych - w tym CO2 i metan - za zagrażające zdrowiu publicznemu, co umożliwiło ich regulowanie. Ocena ta opierała się na wyroku Sądu Najwyższego z 2007 r., w którym stwierdzono, że emisje gazów cieplarnianych mieszczą się w definicji "zanieczyszczenia powietrza" w rozumieniu federalnej ustawy o czystym powietrzu. Dzięki temu EPA mogła ustanawiać normy emisji i egzekwować ich przestrzeganie przez producentów samochodów oraz inne podmioty emitujące zanieczyszczenia.

Uchylenie tej oceny oznacza, że agencja traci wyraźną podstawę prawną do regulowania emisji gazów cieplarnianych - przynajmniej do czasu ustanowienia nowych przepisów. W praktyce doprowadziło to już do zniesienia federalnych standardów emisji dla pojazdów wszystkich klas, od lekkich samochodów osobowych po ciężkie pojazdy użytkowe.

Decyzja wywołała gwałtowne reakcje. Przedstawiciele przemysłu motoryzacyjnego wskazują na korzyści wynikające z ograniczenia presji regulacyjnej, choć część producentów podkreśla również ryzyko niepewności prawnej i długofalowe konsekwencje dla planowania inwestycji.

Z kolei organizacje ekologiczne oraz eksperci zdrowia publicznego ostrzegają, że odejście od dotychczasowych standardów może skutkować wzrostem emisji, pogorszeniem jakości powietrza i negatywnym wpływem na zdrowie milionów ludzi. Uchylenie endangerment finding niesie też istotne konsekwencje prawne - spodziewane są liczne pozwy, które mogą podważyć legalność tej decyzji oraz jej zgodność z wcześniejszym orzecznictwem.

Amerykańscy eksperci podkreślają, że dla sektora motoryzacyjnego oznacza to początek nowego etapu regulacyjnego. Producenci będą funkcjonować w otoczeniu zapewniającym większą swobodę działania, ale jednocześnie obarczonym większą niepewnością, zwłaszcza w kontekście możliwych sporów sądowych i przyszłych zmian przepisów.

W obecnej sytuacji trudno będzie mówić o uczciwej konkurencji pomiędzy amerykańską i europejską motoryzacją. Decyzja Trumpa oznacza, że nie będzie przeszkód, by sprzedawać samochody emitujące potężne ilości CO2, podczas gdy w Europie obowiązują radykalne i coraz bardziej zaostrzane normy emisji tego związku, których już dziś nie da się spełnić bez stosowania hybrydowych układów napędowych - znacznie droższych i znacznie bardziej skomplikowanych od klasycznych spalinowych silników.