Z ukrywania wad zrobili biznes. Kupujący auta używane wpadają w pułapkę

Polski rynek aut używanych od lat ma problem z przejrzystością, a nowe dane pokazują, że zatajanie informacji o przeszłości samochodów wciąż jest realnym zagrożeniem dla kupujących.

Z danych CARFAX wynika, że 74 proc. osób, które w marcu i kwietniu 2026 r. sprawdziły historię używanego auta i znalazły informacje o szkodach, wcześniej nie otrzymało takich informacji od sprzedającego.

Tych danych nie można czytać wprost jako opisu całego rynku. Mowa o grupie kierowców, którzy sami zdecydowali się sprawdzić historię pojazdu i trafili na niepokojące informacje. To nie oznacza, że trzy czwarte wszystkich używanych aut sprzedawanych w Polsce ma zatajoną historię szkód. Pokazuje jednak, że problem jest daleki od marginalnego.

Skala rynku robi swoje. W 2025 r. właściciela zmieniło w Polsce około 3,5 mln używanych samochodów, a statystyczne auto miało 15 lat i średnio 3,6 właściciela. Przy takiej liczbie transakcji i tak długim życiu pojazdów historia wielu egzemplarzy staje się trudna do odtworzenia nawet wtedy, gdy nikt niczego celowo nie ukrywa.

Dodatkowym problemem jest import. CARFAX podaje, że 72 proc. aut sprzedawanych na rynku wtórnym pochodziło z zagranicy. Jeśli szkoda wydarzyła się kilka lat temu w innym kraju, dokumentacja jest niepełna albo samochód przechodził przez kilku pośredników, kupujący często widzi tylko końcowy efekt.

Samochód po poważniejszej kolizji, z nieudolnie wykonaną naprawą albo z historią, która odstrasza kupującego, trzeba wycenić niżej. Jeśli jednak część informacji zniknie z rozmowy albo zostanie opisana w wygodny dla sprzedającego sposób, zarobek rośnie.

Problem robi się szczególnie dotkliwy na rynku, który wyraźnie hamuje. Według IBRM Samar import używanych samochodów do Polski spada już siódmy miesiąc z rzędu. W samym kwietniu do Polski sprowadzono niespełna 80 tys. aut, o blisko 9 proc. mniej niż rok wcześniej. Im dłużej auta stoją na placach i w komisach, tym większa pokusa, by poprawić atrakcyjność oferty nie tylko ceną.

Oczywiście, nie zawsze chodzi o historie rodem z motoryzacyjnych legend o autach składanych z kilku wraków. Znacznie częściej problem jest bardziej przyziemny: przemilczana szkoda, naprawa po kolizji opisana jako "szkoda parkingowa" albo wygodne operowanie określeniem "bezwypadkowy", które dla sprzedającego i kupującego może oznaczać coś zupełnie innego. Jeśli samochód uczestniczył w kolizji, w której ucierpiało tylko mienie, a nie było rannych, czyli zdarzenie nie zostało zakwalifikowane jako wypadek, sprzedający z pełnym przekonaniem mówią o "bezwypadkowości".

Oględziny auta na parkingu czy pod domem sprzedającego rzadko pokazują pełny obraz. Krótka jazda próbna nie ujawni wszystkich problemów, szczególnie jeśli dotyczą geometrii nadwozia, wcześniejszych napraw konstrukcyjnych albo elektroniki, która akurat tego dnia działa bez zarzutu.

Dopiero warsztat pokazuje szczegóły, których wcześniej nie było widać. Naruszona fabryczna farba na śrubach mocujących elementy nadwozia, spawy, które nie wyglądają jak fabryczne, różnice w grubości lakieru, ślady prostowania podłogi bagażnika albo elementy z innych roczników.

Dlatego kupowanie używanego auta wyłącznie na podstawie wyglądu, opisu i zapewnień sprzedającego jest proszeniem się o kosztowną niespodziankę.

Pierwszy odruch jest zwykle prosty: naprawić auto i zapomnieć o sprawie. Jeśli jednak kupujący chce dochodzić swoich praw, taki ruch może utrudnić późniejsze udowodnienie, w jakim stanie samochód faktycznie został sprzedany.

Najlepsza sytuacja jest wtedy, gdy auto zostało kupione od firmy - komisu, dealera albo innego przedsiębiorcy. W takim przypadku kupujący jako konsument korzysta z ochrony wynikającej z rękojmi, więc dochodzenie roszczeń jest po prostu łatwiejsze.

Przy zakupie od osoby prywatnej sytuacja robi się trudniejsza, bo w umowie może pojawić się zapis wyłączający rękojmię. To częsta praktyka przy sprzedaży używanych aut i znacząco osłabia pozycję kupującego. Nie oznacza jednak, że sprzedający może bezkarnie ukryć poważny problem. Jeśli świadomie zataił istotną wadę albo składał nieprawdziwe zapewnienia dotyczące stanu auta, np. twierdził, że samochód jest bezwypadkowy, choć nie był, kupujący nadal może próbować dochodzić swoich praw. Taki spór jest jednak trudniejszy i zwykle sprowadza się do walki o dowody.

Dlatego znaczenie mają dokumenty i wszystko, co da się zabezpieczyć. Opinia niezależnego warsztatu, zdjęcia, raport diagnostyczny, wiadomości wymieniane ze sprzedającym, a nawet treść samego ogłoszenia. Jeśli pojawiały się tam konkretne deklaracje dotyczące historii pojazdu albo jego stanu technicznego, później może to mieć duże znaczenie.

W zależności od sytuacji kupujący może dochodzić obniżenia ceny, usunięcia wady, a przy poważnych problemach również odstąpienia od umowy.

Jeśli sprzedający nie chce zgodzić się na wizytę w niezależnym warsztacie, to powinien być wyraźny sygnał ostrzegawczy. Podobnie jak niespójna historia auta, presja na szybką decyzję albo cena wyraźnie niższa od podobnych ofert.

Przy zakupie od osoby prywatnej warto dokładnie przeczytać umowę. Często pojawia się w niej zapis o wyłączeniu rękojmi. Sam w sobie nie musi oznaczać, że sprzedający próbuje coś ukryć, bo wiele osób korzysta z gotowych wzorów umów i wpisuje taki zapis automatycznie. Taka sytuacja oznacza jednak, że po zakupie pozycja kupującego będzie wyraźnie słabsza.

Jeśli wyłączeniu rękojmi towarzyszy brak zgody na niezależny przegląd, niejasna historia samochodu i pośpiech po stronie sprzedającego, ryzyko rośnie bardzo wyraźnie.

Okazje oczywiście się zdarzają. Na rynku używanych samochodów znacznie częściej okazuje się jednak, że atrakcyjna cena nie wynika ze szczęśliwego zbiegu okoliczności, ale z problemu, którego kupujący jeszcze nie zdążył odkryć.