Wojsko może skorzystać z prywatnych aut. Limit wzrósł niemal czterokrotnie

Jeszcze niedawno wielu kierowców traktowało ten przepis jak ciekawostkę z dawnych lat. Teraz widać jednak, że państwo chce mieć realną możliwość korzystania z cywilnych samochodów, gdy uzna to za konieczne. Zmiany w planach na 2026 r. - oraz pierwsze przypadki zastosowania tych procedur - pokazują, że nie jest to martwy zapis w ustawie, lecz narzędzie, które zaczyna funkcjonować w praktyce.

W rozporządzeniu ministra obrony narodowej dotyczącym świadczeń rzeczowych na 2026 r. wskazano wyraźny limit: 192 samochody, 26 przyczep oraz 15 maszyn wraz z niezbędnym wyposażeniem. Dla porównania - w poprzednim roku w planach pojawiało się jedynie 50 pojazdów.

Autorzy przepisów tłumaczą takie rozwiązania koniecznością utrzymania gotowości mobilizacyjnej. W praktyce oznacza to stworzenie systemu, który pozwala państwu w razie potrzeby szybko sięgnąć po cywilne środki transportu, aby wykorzystać je podczas ćwiczeń wojskowych lub działań przygotowawczych.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami właściciel pojazdu nie oddaje go wojsku bez rekompensaty. Rozporządzenie przewiduje wynagrodzenie za korzystanie z prywatnego sprzętu, a jego wysokość nie jest uznaniowa. W przypadku samochodów osobowych oraz motocykli stosuje się stawki znane z tzw. kilometrówki, czyli te same, które obowiązują przy używaniu prywatnych pojazdów do celów służbowych.

W praktyce oznacza to maksymalnie 1,15 zł za kilometr dla samochodów osobowych z silnikiem o pojemności powyżej 900 cm3. Teoretycznie taka stawka ma pokrywać koszty paliwa i podstawowej eksploatacji. W przypadku droższych samochodów trudno jednak uznać, że w pełni rekompensuje ona ryzyko intensywnego użytkowania prywatnego auta wartego często kilkadziesiąt lub kilkaset tysięcy złotych.

Jeżeli pojazd zostanie uszkodzony w trakcie wykonywania świadczenia rzeczowego, właściciel może ubiegać się o odszkodowanie. Wysokość rekompensaty ustala się jednak indywidualnie po ocenie stanu technicznego pojazdu i ewentualnych szkód.

Inaczej wygląda system rozliczeń w przypadku ciężarówek i sprzętu o większej ładowności. Tu wynagrodzenie nie jest liczone za kilometr, lecz w formie dobowego ryczałtu. Aktualne stawki przewidują 269,25 zł za dobę dla samochodów ciężarowych o ładowności do 2 ton, 468,22 zł dziennie dla pojazdów od 2 do 8 ton oraz 678,90 zł za dobę dla ciężarówek o ładowności powyżej 8 ton. W przypadku tzw. pojazdów pozostałych maksymalna stawka sięga 842,78 zł dziennie. Przyczepy i naczepy wycenia się na poziomie 40 proc. stawki przypisanej do pojazdu ciągnącego. Choć kwoty te są wyższe niż kilometrówka w autach osobowych, wciąż pozostaje pytanie, czy w pełni kompensują ryzyko przestoju sprzętu i jego szybszego zużycia.

Na razie nie ma powodów do obaw. Choć liczby rosną, wciąż chodzi o niewielki ułamek wszystkich samochodów w Polsce. Państwo nie planuje masowego przejmowania aut z ulic. To raczej element systemu przygotowań mobilizacyjnych niż scenariusz, który miałby zostać uruchomiony natychmiast.

Dyskusję budzi jednak nie sama procedura, lecz tempo wzrostu skali. Gdy w ciągu jednego roku liczba planowanych pojazdów zwiększa się niemal czterokrotnie, trudno traktować to wyłącznie jako formalność wpisaną w przepisy.

Zwiększenie limitu z 50 do 192 pojazdów można odczytywać jako sygnał, że państwo poważnie traktuje scenariusze, w których cywilne środki transportu stają się częścią systemu obronnego. W praktyce oznacza to, że właściciele aut powinni mieć świadomość istnienia takiego obowiązku, a pismo z urzędu w tej sprawie nie jest pomyłką czy spamem, lecz formalną decyzją administracyjną.