W 2025 r. w Polsce po raz pierwszy zarejestrowano 21 847 nowych quadów i pojazdów UTV. Oznacza to wzrost o 54,8 proc. w ciągu roku. Po trzech kolejnych latach wzrostów rynek był już trzykrotnie większy niż w 2022 r. - wynika z raportu Polskiego Związku Przemysłu Motoryzacyjnego "Branża motoryzacyjna 2026/2027".
Cały polski park ATV i UTV liczył na koniec 2025 r. 164 912 pojazdów, czyli o 17,6 proc. więcej niż rok wcześniej. Nie jest to przy tym park szczególnie stary. Ponad jedna trzecia maszyn ma nie więcej niż cztery lata, a średni wiek wynosi 9,5 roku.
Co ciekawe, elektryfikacja praktycznie omija ten segment. Wśród niemal 165 tys. pojazdów PZPM odnotował zaledwie 420 elektrycznych i dwa hybrydowe. Nadal bezkonkurencyjny pozostaje tutaj silnik spalinowy.
Zobacz również:
Quad czy UTV? Różnica jest większa, niż się wydaje
Potocznie wszystkie te pojazdy często nazywamy quadami. Tymczasem pod jednym określeniem kryją się maszyny o dość różnych zastosowaniach.
Klasyczny ATV (All Terrain Vehicle) przypomina motocykl na czterech kołach. Kierowca siedzi na nim okrakiem i steruje kierownicą motocyklową. Takie pojazdy są kupowane zarówno do rekreacji, jak i do pracy w gospodarstwie, lesie czy na rozległym terenie prywatnym.
UTV (Utility Task Vehicle) jest zazwyczaj większy. Kierowca i pasażer siedzą obok siebie, stąd popularne określenie "side-by-side". Pojazd ma kierownicę podobną do samochodowej, klatkę bezpieczeństwa, a często również dach, przednią szybę i skrzynię ładunkową. W praktyce może pełnić funkcję małego terenowego samochodu roboczego.
Różnica nie ogranicza się jednak do wyglądu. O tym, jakie przepisy dotyczą konkretnej maszyny, decydują jej homologacja oraz dane zapisane w dowodzie rejestracyjnym.
Dlaczego quad zostaje ciągnikiem rolniczym?
Prawie połowa zarejestrowanych w Polsce ATV i UTV figuruje jako ciągniki rolnicze. Nie oznacza to, że urzędnicy omyłkowo wpisują quady do tej samej kategorii co duże traktory.
Część użytkowych ATV i UTV otrzymuje europejską homologację kategorii T, przewidzianej dla pojazdów rolniczych i leśnych. Producent musi spełnić wymagania techniczne odpowiednie dla tej kategorii i uzyskać dokumentację homologacyjną. To właśnie na jej podstawie wydział komunikacji rejestruje później pojazd. Nie jest to zatem kategoria, którą właściciel może swobodnie wybrać przy okienku.
Zobacz również:
Taka homologacja jest atrakcyjna przede wszystkim w przypadku maszyn roboczych. UTV może służyć do przewożenia narzędzi, kontroli upraw, obsługi gospodarstwa, pracy w sadzie, na budowie albo na dużym terenie zakładu. Napęd na cztery koła i niewielkie rozmiary pozwalają mu dojechać tam, gdzie zwykły samochód dostawczy szybko by utknął.
Rejestracja jako ciągnik rolniczy nie dowodzi, że pojazd został kupiony przez rolnika i rzeczywiście pracuje w gospodarstwie. Mówi przede wszystkim o jego homologacji. Dopiero sposób użytkowania pokazuje, czy jest narzędziem pracy, czy głównie maszyną rekreacyjną.
Jakie prawo jazdy jest potrzebne?
Wymagane uprawnienia zależą od tego, co znajduje się w dokumentach pojazdu. Lekkim czterokołowcem można kierować z prawem jazdy kategorii AM, dostępnym od 14. roku życia. Do prowadzenia cięższego czterokołowca potrzebna jest co najmniej kategoria B1, którą można uzyskać po ukończeniu 16 lat, albo zwykła kategoria B. Policja przypomina również, że kategorie C, D i T nie dają automatycznie prawa do kierowania quadem zarejestrowanym jako zwykły czterokołowiec.
Sytuacja zmienia się, kiedy ATV lub UTV jest wpisany do dowodu jako ciągnik rolniczy. W Polsce takim pojazdem można kierować m.in. z prawem jazdy kategorii B lub T. Dodatkowe uprawnienia mogą być potrzebne, gdy ciągnik ciągnie przyczepę inną niż lekka.
Przed wyjazdem nie wystarczy więc sprawdzić marki i pojemności silnika. Najważniejsze informacje znajdują się w dowodzie rejestracyjnym. Dwa bardzo podobne pojazdy mogą podlegać odmiennym zasadom właśnie ze względu na różną homologację.
Zobacz również:
Quad na drodze musi mieć rejestrację i OC
Quad nie jest pojazdem, którym można legalnie wjechać na drogę publiczną bez dokumentów. Jeżeli został zarejestrowany jako czterokołowiec, musi być sprawny technicznie, zarejestrowany i objęty obowiązkowym ubezpieczeniem OC.
Kierowca i pasażer takiego quada co do zasady powinni korzystać z kasków. Wyjątek dotyczy m.in. pojazdów z zamkniętym nadwoziem albo wyposażonych w pasy bezpieczeństwa. Czterokołowcem nie można poruszać się po autostradach i drogach ekspresowych.
W przypadku pojazdu zarejestrowanego jako ciągnik rolniczy dochodzi istotne ograniczenie: jego dopuszczalna prędkość na drodze wynosi 40 km/h. Szybki UTV może więc dysponować silnikiem pozwalającym na znacznie więcej, ale jako ciągnik na drodze publicznej nadal podlega limitowi właściwemu dla tej kategorii.
Rodzaj rejestracji nie daje także prawa do swobodnej jazdy po lasach, parkach czy cudzych gruntach. Homologacja rolnicza zmienia kategorię pojazdu, ale nie znosi ograniczeń dotyczących wjazdu na określony teren.
Skąd bierze się boom na quady?
Raport PZPM nie rozkłada wzrostu rejestracji na konkretne przyczyny, dlatego nie sposób na jego podstawie stwierdzić, ile pojazdów kupiono do pracy, a ile do rekreacji. Sama struktura parku daje jednak kilka wskazówek.
Niemal połowa maszyn zarejestrowanych jako ciągniki sugeruje, że ważną część rynku stanowią wersje użytkowe. Widać też coraz szerszą ofertę pojazdów ze średniej półki cenowej. Najpopularniejszą marką w polskim parku jest CF Moto, mające 28,5 tys. zarejestrowanych maszyn i 17,3 proc. udziału. Za nim znajdują się Can-Am z udziałem 9,3 proc. oraz Polaris/IPS z wynikiem 8,7 proc.
Najwięcej ATV i UTV zarejestrowano w województwach małopolskim, mazowieckim i śląskim. Sam rozkład geograficzny nie pozwala więc sprowadzić boomu wyłącznie do rolnictwa. Wśród liderów są zarówno regiony z dużą liczbą gospodarstw, jak i silnie zurbanizowane województwo śląskie.
Rynek rośnie prawdopodobnie dlatego, że jeden typ pojazdu odpowiada na kilka zupełnie różnych potrzeb. Dla jednego nabywcy quad jest weekendową zabawką, dla innego narzędziem do objeżdżania pól, a dla firmy lub samorządu - niewielkim pojazdem do pracy w trudnym terenie.
