Katowice wprowadzą SCT, tak każe KE. Wiadomo, jak będzie wyglądać

Władze Katowic podkreślają, że wprowadzenie Strefy Czystego Transportu jest wymogiem nałożonym przez Komisję Europejską, ale oczekuje tego też Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Podkreślono, że stacja GIOŚ badająca jakość powietrza (jedna z 18 rozstawionych w polskich miastach) do marca 2025 r. znajdowała się przy autostradzie A4. Tam, z uwagi na wysokie natężenie ruchu tranzytowego, naturalnie dochodziło do przekroczenia dopuszczalnych poziomów dwutlenku azotu, ale, jak podkreślono, nie były to miarodajne wyniki przy ocenie zasadności wprowadzenia SCT.

W związku z tym w 2025 r. stacja została przeniesiona na ul. Dudy-Gracza, by w warunkach miejskich pomiar był bardziej wiarygodny. Informację o tym przekazano do Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Resort stwierdził, że lokalizacja stacji nie zwalnia miasta z obowiązku stworzenia SCT, a jej wprowadzenie jest istotne dla wypłaty środków z Krajowego Planu Odbudowy.

Stacja umieszczona w nowym miejscu nie wykazuje przekroczeń poziomu dwutlenku azotu, ale KE ocenia sytuację na podstawie danych z 2024 r., w związku z czym wymaga wprowadzenia SCT. "Wprowadzenie Strefy Czystego Transportu w Katowicach zostało na nas nałożone. Ustawodawstwo europejskie i stanowisko rządu obligują nas do tego" - powiedział pierwszy wiceprezydent Katowic, Bogumił Sobula.

Teraz zaprezentowano projekt katowickiej strefy. Granice, uwzględniające m.in. dostępne dane stężenia dwutlenku azotu, dostępność transportu publicznego czy parkingów, wyznaczają:

• fragment ulicy ks. Piotra Skargi od skrzyżowania z ulicą Juliusza Słowackiego do skrzyżowania z aleją Wojciecha Korfantego
• ulica Stanisława Moniuszki
• ulica prof. Waleriana Pańki
• odcinek ulicy Jerzego Dudy-Gracza od skrzyżowania z ulicą prof. Waleriana Pańki do skrzyżowania z ulicą Warszawską
• odcinek ulicy Warszawskiej od skrzyżowania z ulicą Jerzego Dudy-Gracza do skrzyżowania z ulicą Francuską
• część ulicy Francuskiej od skrzyżowania z ulicą Warszawską do skrzyżowania z ulicą Mariacką Tylną
• ulica Mariacka Tylna
• ulica Dworcowa od skrzyżowania z ulicą Mariacką Tylną do skrzyżowania z ulicą Juliusza Słowackiego
• odcinek ulicy Juliusza Słowackiego od skrzyżowani z ulicą Dworcową do skrzyżowania z ulicą ks. Piotra Skargi

Władze Katowic podkreślają, że ulice i skrzyżowania wyznaczające granice strefy nie wchodzą do jej obszaru. Nie wlicza się do niej również ulica ks. Stanisława Maślińskiego, a to z uwagi na umożliwienie dojazdu do szpitala św. Elżbiety.

Kluczową kwestią dla mieszkańców Katowic i Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii jest to, że dopóki ich dotychczasowe samochody (przed wprowadzeniem strefy) będą przechodziły badania techniczne, będą mogły poruszać się po katowickiej SCT. Zaznaczono, że obowiązuje to również w przypadku motocykli, a także pojazdów kwalifikowanych jako specjalne, autobusy, zabytkowe, a także "pojazdy uczestniczące w imprezach związanych z korzystaniem z drogi w sposób szczególny".

Inaczej będzie to wyglądać w przypadku mieszkańców Katowic i Metropolii, którzy już po wprowadzeniu strefy zmienią swoje auta. Wówczas warunki wjazdu do SCT będą prezentować się następująco:

• Od 29 czerwca 2026 r. do 30 czerwca 2029 r. do strefy wjadą samochody z silnikami spalinowymi spełniającymi przynajmniej normę Euro 3 lub wyprodukowane nie wcześniej niż w 2000 roku oraz auta z jednostkami wysokoprężnymi spełniającymi normę Euro 4 lub wyprodukowane najwcześniej w 2005 r.
• Od 1 lipca 2029 r. do 31 grudnia 2033 r. wymagania co do pojazdów z silnikami benzynowymi nie uległyby zmianie, za to samochody z silnikami Diesla musiałyby spełniać normę Euro 5 lub powinny być wyprodukowane nie wcześniej niż w 2009 roku.
• Od 1 stycznia 2034 r. bezterminowo auta z silnikami benzynowymi musiałyby spełniać normę Euro 4 lub zostać wyprodukowane najwcześniej w 2005 r., w przypadku samochodów z silnikami Diesla trzeba byłoby spełnić normę Euro 6, ewentualnie taki pojazd musiałby zostać wyprodukowany najwcześniej w 2014 roku.

Nieco inaczej sprawa wygląda w przypadku samochodów osób, które nie mieszkają na terenie Katowic. Od 29 czerwca 2026 r. do 31 grudnia 2033 r. do strefy wjadą samochody z silnikami benzynowymi spełniające normę Euro 3 lub wyprodukowane nie wcześniej niż w 2000 roku. Jeśli chodzi o pojazdy z silnikami wysokoprężnymi, musi być spełniona norma emisji Euro 5 lub rok produkcji najwcześniej 2009.

Z kolei od 1 stycznia 2034 r. bezterminowo samochody benzynowe osób spoza Katowic muszą spełnić normę Euro 4 lub powinny być wyprodukowane nie wcześniej niż w 2005 roku. Dla pojazdów wysokoprężnych: norma Euro 6 lub rok produkcji co najmniej 2014.

Władze miasta zaznaczają, że korzystanie ze strefy czystego transportu nie będzie wiązało się z koniecznością pozyskiwania zezwoleń czy umieszczania na samochodzie specjalnych naklejek. W Katowicach nie planuje się również opłat za wjazd do strefy. Pojazdy, które nie spełniają wymogów, będą mogły dotrzeć do celu, korzystając z alternatywnych tras przebiegających poza obszarem SCT.

O wjeździe będą informowały stosowne znaki D-54 "Strefa Czystego Transportu". Kontrolowaniem tego, czy dany pojazd może wjechać do strefy, zajmie się straż miejska oraz policja. Wjazd do strefy pojazdu niespełniającego norm będzie oznaczać mandat w wysokości 500 zł.

Planowo strefa czystego transportu w Katowicach ma zacząć działanie 29 czerwca 2026 roku. Zanim jednak dojdzie do głosowania nad przepisami w radzie miasta, przeprowadzone zostaną konsultacje z mieszkańcami Katowic. Rozpoczną się one 16 marca i potrwają do 7 kwietnia.