W skrócie
- Wbrew obiegowym opiniom, osobowy samochód elektryczny o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony nie musi poruszać się z ograniczeniem prędkości do 80 km/h.
- Prawnicy wyjaśniają, że zapis o limicie 3,5 tony w przepisach dotyczy wyłącznie samochodów ciężarowych, a nie aut osobowych z napędem alternatywnym o wyższej masie.
- Jeśli pojazd jest prawnie klasyfikowany jako osobowy, obowiązują go standardowe limity prędkości, czyli do 140 km/h na autostradach, bez względu na jego masę całkowitą.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Polskie przepisy od 2021 r. pozwalają kierowcy posiadającemu prawo jazdy kategorii B prowadzić pojazdy zasilane paliwami alternatywnymi, których dopuszczalna masa całkowita przekracza 3,5 t, ale nie jest wyższa niż 4250 kg. Kierowca musi posiadać prawo jazdy kategorii B od co najmniej dwóch lat. Przekroczenie progu 3,5 t powinno wynikać z zastosowania napędu alternatywnego, a odpowiednia informacja musi zostać wpisana do dowodu rejestracyjnego.
Przepis ten odpowiada jednak tylko na pytanie, kto może kierować pojazdem. Sam w sobie nie ustala dopuszczalnej prędkości. Limity określa art. 20 Prawa o ruchu drogowym (PoRD).
Skąd wzięło się 80 km/h dla samochodów powyżej 3,5 t?
Art. 20 ust. 3 pkt 1 wskazuje limity dla:
samochodu osobowego, motocykla lub samochodu ciężarowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t.
Dalej wymienione są następujące prędkości:
- 140 km/h na autostradzie,
- 120 km/h na dwujezdniowej drodze ekspresowej,
- 100 km/h na jednojezdniowej drodze ekspresowej oraz odpowiedniej drodze dwujezdniowej,
- 90 km/h na pozostałych drogach poza obszarem zabudowanym.
Dla pojazdów niewymienionych w tym punkcie przewidziano natomiast limit 80 lub 70 km/h. Stąd bierze się przekonanie, że próg 3,5 t odnosi się również do samochodu osobowego.
Zdaniem prawnika taka interpretacja nie wynika jednak jednoznacznie z konstrukcji przepisu.
Czy próg 3,5 t dotyczy również samochodu osobowego?
Wskazany w art. 20 ust. 3 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym próg DMC dotyczy wyłącznie samochodu ciężarowego. Przemawia za tym nie tylko językowe brzmienie przepisu, lecz także zasady techniki prawodawczej
Według prawnika określenie "o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t" odnosi się do znajdującego się bezpośrednio przed nim samochodu ciężarowego, a nie do całego wyliczenia.
Znaczenie ma również to, że w tym samym przepisie wymieniono motocykle. Uznanie, że próg 3,5 t dotyczy wszystkich wymienionych pojazdów, prowadziłoby do zastosowania go także do motocykli, chociaż w praktyce takie pojazdy nie osiągają podobnej DMC (dopuszczalnej masy całkowitej).
Dlaczego sposób zapisania przepisu ma znaczenie?
Zasady techniki prawodawczej określają, jak powinno wyglądać wyliczenie, jeżeli jeden warunek ma się odnosić do wszystkich jego elementów. Zapytany przez nas prawnik jako przykład wskazał art. 8 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym, dotyczący wydawania kart parkingowych.
Przepis wymienia trzy dokumenty, na podstawie których może zostać wydana karta:
- orzeczenie o niepełnosprawności,
- orzeczenie o stopniu niepełnosprawności,
- orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień.
Dopiero po zakończeniu całego wyliczenia pojawia się myślnik i wspólny warunek: "wraz ze wskazaniem", o którym mowa w odrębnych przepisach. Umieszczenie tego zastrzeżenia po wszystkich trzech punktach pokazuje, że odnosi się ono do każdego z wymienionych dokumentów.
W art. 20 dotyczącym prędkości nie zastosowano takiej konstrukcji. Warunek DMC nieprzekraczającej 3,5 t umieszczono bezpośrednio po określeniu "samochód ciężarowy", a nie jako oddzielną część wspólną następującą po całym wyliczeniu.
Gdyby warunek DMC do 3,5 t miał obejmować samochody osobowe, motocykle i samochody ciężarowe, przepis powinien zostać skonstruowany właśnie w taki sposób
Przykład kart parkingowych nie jest więc ważny ze względu na temat regulacji, lecz ze względu na sposób jej zapisania. Pokazuje, jak ustawodawca potrafi wyraźnie zaznaczyć, że końcowy warunek dotyczy wszystkich wcześniej wymienionych elementów.
Jakie limity dotyczą osobowego elektryka powyżej 3,5 t?
Z przedstawionej interpretacji wynika, że osobowy samochód elektryczny nie staje się samochodem ciężarowym tylko dlatego, że jego DMC przekracza 3,5 t.
- Żaden z przepisów Prawa o ruchu drogowym nie zakłada, że samochód osobowy musi mieć DMC poniżej 3,5 tony. Świadczy o tym chociażby fakt, że Prawo o ruchu drogowym czasem posługuje się tylko kryterium DMC, bez określania rodzaju pojazdu. Przykładowo zgodnie z art. 47 ust. 1 PoRD "Dopuszcza się zatrzymanie lub postój na drodze dla pieszych kołami jednego boku lub przedniej osi pojazdu samochodowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 2,5 t (…)" - dodaje Możdżyń.
Klasyfikacja pojazdu nie wynika więc bezpośrednio z DMC. Jeżeli pojazd jest prawnie klasyfikowany jako samochód osobowy, powinny mieć do niego zastosowanie limity przewidziane dla samochodów osobowych:
- 140 km/h na autostradzie,
- 120 km/h na dwujezdniowej drodze ekspresowej,
- 100 km/h na jednojezdniowej drodze ekspresowej,
- 90 km/h na pozostałych drogach poza obszarem zabudowanym,
- 50 km/h w obszarze zabudowanym.
Znaki drogowe mogą oczywiście wprowadzać niższą prędkość.
Inaczej wygląda sytuacja samochodu ciężarowego, np. elektrycznego auta dostawczego, którego DMC przekracza 3,5 t. W takim przypadku zastosowanie mają niższe limity: zasadniczo 80 km/h na autostradzie, drodze ekspresowej oraz odpowiedniej drodze dwujezdniowej i 70 km/h na pozostałych drogach poza obszarem zabudowanym.
Kluczowy jest zatem nie sam napęd i nie tylko wartość DMC, lecz również prawna klasyfikacja pojazdu.
Zdaniem Oskara Możdżynia nie można rozszerzać ograniczenia prędkości wyłącznie ze względu na bezpieczeństwo ruchu lub masę pojazdu, jeżeli nie wynika to wprost z przepisu.
Jeżeli intencją ustawodawcy jest objęcie samochodów osobowych o DMC powyżej 3,5 t niższymi limitami prędkości, przepis wymaga odpowiedniej nowelizacji
Czy osobowy elektryk powyżej 3,5 t musi jechać 80 km/h?
Nie można więc automatycznie przyjąć, że każdy elektryk przekraczający 3,5 t DMC podlega ograniczeniu do 80 km/h. Według przedstawionej interpretacji prawnej próg zapisany w art. 20 ust. 3 pkt 1 odnosi się wyłącznie do samochodu ciężarowego. Oznacza to, że osobowy samochód elektryczny zachowuje limity właściwe dla samochodów osobowych również wtedy, gdy jego DMC przekracza 3,5 t.
