Wada wzroku sama w sobie nie jest przeszkodą w uzyskaniu prawa jazdy. Lekarz może jednak uzależnić wydanie pozytywnego orzeczenia od stosowania odpowiedniej korekcji. Informacja o takim ograniczeniu trafia do rubryki 12 na odwrocie prawa jazdy i zostaje przypisana do konkretnej kategorii uprawnień.
Znaczenie ma nie tylko to, czy kierowca dobrze widzi. Przepisy rozróżniają również sposób korekcji wzroku. Dlatego osoba prowadząca samochód w soczewkach może naruszyć warunki swoich uprawnień, mimo że jej wzrok jest skorygowany prawidłowo.
Kod 01.01 w prawie jazdy oznacza obowiązek jazdy w okularach
Najczęściej spotykane oznaczenia dotyczące wzroku zaczynają się od liczby 01. Zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem kod 01.01 oznacza wymagane okulary, natomiast 01.02 - soczewki kontaktowe. Kod 01.05 dotyczy przepaski na oko, a 01.07 indywidualnie określonej korekcji lub ochrony wzroku.
Najbardziej elastyczny jest kod 01.06. Pozwala on prowadzić zarówno w okularach, jak i w soczewkach kontaktowych. Kierowca może więc wybrać rodzaj korekcji zależnie od sytuacji, bez konieczności wymiany prawa jazdy.
Problemy mogą się pojawić, gdy w dokumencie widnieje kod 01.01, a kierowca założył soczewki. Formalnie nie spełnia wówczas warunku zapisanego w prawie jazdy. Podobnie będzie w odwrotnej sytuacji: okulary nie odpowiadają ograniczeniu oznaczonemu kodem 01.02, który wymaga stosowania soczewek.
Okulary zamiast soczewek mogą skończyć się w sądzie
Policja może potraktować niestosowanie wymaganej korekcji jako prowadzenie pojazdu bez wymaganych uprawnień. Taką kwalifikację zastosowano między innymi wobec kierowcy zatrzymanego w listopadzie 2023 r. w powiecie szczycieńskim. Mężczyzna prowadził bez okularów, mimo że w jego prawie jazdy widniał kod 01.01. Policjanci skierowali sprawę do sądu.
Jeżeli sąd uzna, że kierowca popełnił wykroczenie określone w art. 94 par. 1 Kodeksu wykroczeń, może wymierzyć mu grzywnę w wysokości od 1500 do 30 tys. zł, a także karę aresztu albo ograniczenia wolności. W takim przypadku sąd ma również obowiązek orzec zakaz prowadzenia pojazdów na okres od sześciu miesięcy do trzech lat.
Nie oznacza to, że każda jazda niezgodna z kodem korekcji automatycznie kończy się utratą uprawnień. O kwalifikacji czynu, odpowiedzialności kierowcy oraz wymiarze kary rozstrzyga sąd. Jeżeli jednak policja przyjmie kwalifikację z art. 94 par. 1, sprawa nie może zakończyć się zwykłym mandatem wystawionym podczas kontroli.
Policjant może sprawdzić kod nawet bez plastikowego dokumentu
Kierowca nie musi wozić przy sobie polskiego prawa jazdy, ale nie oznacza to, że ograniczenia pozostają niewidoczne podczas kontroli. Funkcjonariusz może sprawdzić dane dotyczące uprawnień w centralnej ewidencji. Rodzaj wymaganej korekcji może również zweryfikować na podstawie okazanego dokumentu.
Samo noszenie okularów nie jest oczywiście powodem do ukarania. Problem wystąpi dopiero wtedy, gdy sposób korekcji nie odpowiada kodowi zapisanemu przy danej kategorii prawa jazdy. Kierowca bez żadnego kodu dotyczącego wzroku może prowadzić zarówno w okularach, jak i w soczewkach, o ile jego stan zdrowia pozwala mu bezpiecznie kierować.
Jeżeli wymagane okulary zostały uszkodzone albo kierowca ich zapomniał, nie powinien kontynuować jazdy. Bezpiecznym rozwiązaniem jest posiadanie w samochodzie zapasowej pary. Kierowcy z kodem 01.02 powinni natomiast pamiętać, że okulary nie zastępują formalnie wymaganych soczewek.
Jak zmienić kod 01.01 na 01.06?
Jeżeli kierowca chce zamiennie używać okularów i soczewek, powinien udać się do lekarza uprawnionego do badania kierowców. Na podstawie aktualnego stanu wzroku lekarz może wskazać w orzeczeniu kod 01.06, o ile obie metody zapewniają wymaganą ostrość widzenia.
Z nowym orzeczeniem trzeba następnie wystąpić o wymianę prawa jazdy. Badanie lekarskie może kosztować do 200 zł, a opłata za wydanie nowego dokumentu wynosi 100 zł. Dopiero po zmianie ograniczenia kierowca może swobodnie wybierać między okularami i soczewkami.
Warto więc sprawdzić rubrykę 12 na odwrocie prawa jazdy, szczególnie jeśli sposób korekcji wzroku zmienił się od czasu ostatniego badania. Kilka cyfr może zdecydować o tym, czy kierowca spełnia warunki swoich uprawnień, czy naraża się na postępowanie sądowe i czasową utratę możliwości prowadzenia samochodu.
