Wymiana oleju w silniku. Kierowcy chcą dobrze, a popełniają błąd

Olej nie tylko smaruje, ale również uszczelnia przestrzeń między tłokiem a cylindrem, odprowadza ciepło z silnika oraz oczyszcza go z pozostałości procesu spalania. Mimo to większość kierowców kontroluje jego poziom zbyt rzadko (wystarczy raz w miesiącu).

Aby zmierzyć poziom oleju prawidłowo, silnik powinien być nagrzany. Po zgaszeniu jednostki należy odczekać około jednej minuty, aby cały olej spłynął do miski olejowej. Dopiero wówczas pomiar będzie wiarygodny i pokaże faktyczny stan napełnienia.

Większość samochodów ma klasyczny bagnet do pomiaru poziomu oleju. Po otwarciu maski wystarczy go wyciągnąć - jego dokładną lokalizację znajdziemy w instrukcji obsługi. Uchwyt bagnetu jest zwykle pomarańczowy lub żółty, więc nietrudno go znaleźć w komorze silnika. Pierwszy odczyt z bagnetu nigdy nie jest wiarygodny - trzeba go najpierw przetrzeć niestrzępiącą się szmatką lub papierowym ręcznikiem, włożyć z powrotem do oporu, a następnie wyciągnąć ponownie i sprawdzić poziom oleju w odniesieniu do oznaczeń minimum i maksimum. Ślad oleju na bagnecie powinien sięgać co najmniej do połowy między tymi dwoma kreskami, najlepiej bliżej oznaczenia maksymalnego. W żadnym wypadku nie wolno dopuścić do sytuacji, w której poziom spada poniżej minimum lub przekracza maksimum.

W nowoczesnych autach producenci coraz częściej rezygnują z fizycznego bagnetu, a poziom oleju odczytuje się z komputera pokładowego.

Jeśli olejowy film na bagnecie sięga jedynie do oznaczenia minimum lub schodzi poniżej, trzeba natychmiast uzupełnić poziom. Wlew znajduje się zwykle na pokrywie zaworów w górnej części silnika, a jego dokładne położenie również wskazuje instrukcja obsługi.

Ilość oleju do dolania zależy od aktualnego poziomu oraz pojemności układu smarowania podanej w książce serwisowej. Jako orientacyjną zasadę warto przyjąć, że między oznaczeniem minimum a maksimum mieści się około jednego litra oleju. Najlepiej dolewać go stopniowo, niż od razu wlać zbyt dużo.

Po dolaniu oleju ważne jest, by przed kolejnym pomiarem znów odczekać około minuty - olej musi spłynąć do miski olejowej na samym dole silnika. Pomiar zrobiony zbyt szybko po dolaniu pokaże zaniżony wynik i może skłonić do dolania jeszcze większej ilości, co może być początkiem kłopotów.

Większość silników z czasem zużywa pewną ilość oleju, nawet bez żadnej usterki. Szczególnie przy często pracującym zimnym silniku, który jeszcze nie osiągnął temperatury roboczej, pierścienie zgarniające na tłoku nie zawsze zdejmują cały olej ze ścianek cylindra. Część z niego trafia wówczas do komory spalania i spala się. Ilości są niewielkie, ale zużycie rzędu jednego litra na 10 tys. km nie jest niczym niezwykłym.

Wraz z wiekiem auta zużywają się uszczelnienia w silniku, na przykład uszczelniacze trzonków zaworowych. Zużycie oleju rośnie, ponieważ więcej trafia go do komory spalania. Może też dojść do zwiększenia luzu między tłokami, pierścieniami a gładziami cylindrów. Olej może też przedostawać się do komory spalania przez uszkodzoną uszczelkę pod głowicą lub uciekać kanałami płynu chłodzącego, co objawia się charakterystycznymi śladami oleju w zbiorniku wyrównawczym chłodnicy. Sporo oleju ucieka też na zewnątrz, przez stwardniałe uszczelki obudowy silnika, pokrywy zaworów czy miski olejowej.

Niewielki nadmiar w granicach 50-100 mililitrów nie stanowi problemu, ale pół litra ponad maksimum to już sytuacja, która jest nie tylko niewskazana, ale po prostu groźna. Nadmiar trzeba usunąć z układu, najlepiej specjalnym odsysaczem oleju lub przez korek spustowy w misce olejowej. Nawet niewielkie przelanie oleju w silniku potrafi prowadzić do zwiększenia ciśnienia w skrzyni korbowej, spienienia oleju i w konsekwencji jego niedostatecznego smarowania.

Pozorny nadmiar oleju często wynika również z przedostawania się paliwa do układu smarowania. Najczęściej winowajcą są uszkodzone wtryskiwacze lub dysze wtryskowe. Paliwo w oleju bardzo obniża jego właściwości smarne, dlatego w takiej sytuacji olej trzeba wymienić jak najszybciej, a samą przyczynę problemu usunąć.