Wymiana oleju co 30 tys. km. Mechanicy łapią się za głowę

Wielu kierowców zakłada, że dbając o auto wystarczy przestrzegać zaleceń producenta. Tymczasem mechanicy przekonują, że właśnie to może być jedną z przyczyn przedwczesnego zużycia silnika. Dlaczego ich opinie różnią się od fabrycznych rekomendacji?

W wielu nowych samochodach producenci dopuszczają wymianę oleju nawet co 30 tys. km, a w niektórych przypadkach również po dwóch latach eksploatacji. To wyraźna zmiana względem standardów sprzed kilkudziesięciu lat, gdy zalecane interwały wynosiły zwykle 10-15 tys. km. Producenci argumentują, że jest to możliwe dzięki nowoczesnym olejom syntetycznym, bardziej zaawansowanym konstrukcjom silników oraz systemom monitorującym warunki eksploatacji.

Nie wszyscy specjaliści podzielają jednak ten optymizm. Wielu mechaników uważa, że w codziennej eksploatacji - zwłaszcza przy częstej jeździe po mieście, krótkich trasach czy dużych obciążeniach - tak długie interwały mogą przyspieszać zużycie silnika. Zwracają uwagę, że harmonogramy serwisowe są opracowywane z myślą o szerokim zakresie warunków użytkowania, dlatego w praktyce często zalecają wymianę oleju co 10-15 tys. km lub raz w roku. Ich zdaniem wcześniejsza wymiana może ograniczyć odkładanie się osadów i zmniejszyć ryzyko przedwczesnego zużycia elementów jednostki napędowej.

Olej silnikowy odpowiada za znacznie więcej niż tylko smarowanie ruchomych elementów jednostki napędowej. Ogranicza tarcie, pomaga odprowadzać ciepło, neutralizuje produkty uboczne spalania oraz wiąże zanieczyszczenia, które następnie trafiają do filtra oleju. Z czasem jednak nawet najwyższej jakości środek smarny traci swoje właściwości - dodatki uszlachetniające ulegają zużyciu, a w oleju gromadzą się sadza, paliwo, wilgoć i drobne opiłki metalu.

Z biegiem czasu olej traci swoje właściwości. Proces ten przyspiesza w trudnych warunkach eksploatacji, takich jak:

• częsta jazda na krótkich dystansach
• ruch miejski z licznymi zatrzymaniami
• praca silnika w systemie start-stop
• dynamiczna jazda z wysokimi obrotami
• ekstremalne temperatury

Wielu mechaników zaleca wymianę oleju częściej, niż wynika to z fabrycznych harmonogramów serwisowych. Dotyczy to zwłaszcza samochodów użytkowanych głównie w mieście, gdzie silnik często pracuje na krótkich dystansach, nie osiąga optymalnej temperatury lub jest regularnie narażony na jazdę w korkach. W takich warunkach olej starzeje się szybciej niż podczas spokojnej jazdy w trasie.

Problemem pozostaje również kontrola jego poziomu. Z badań firmy Castrol wynika, że tylko 41 proc. polskich kierowców sprawdza stan oleju przynajmniej raz w miesiącu. Jeszcze kilkanaście lat temu kontrola bagnetu przed dłuższym wyjazdem była dla wielu kierowców rutyną. Dziś coraz częściej zastępują ją elektroniczne wskaźniki i kontrolki na desce rozdzielczej.

Tymczasem zbyt niski poziom oleju może mieć poważne konsekwencje. Niedostateczne smarowanie przyspiesza zużycie współpracujących elementów silnika, a długotrwała jazda z niedoborem środka smarnego może doprowadzić nawet do kosztownej awarii jednostki napędowej. Równie ważne jest stosowanie oleju o specyfikacji zalecanej przez producenta - użycie niewłaściwego produktu może pogorszyć ochronę silnika i negatywnie wpłynąć na jego trwałość.

Całkowite zatarcie silnika spowodowane wyłącznie zbyt rzadką wymianą oleju zdarza się stosunkowo rzadko. Mechanicy zwracają jednak uwagę, że wydłużone interwały serwisowe mogą sprzyjać szybszemu zużyciu wielu podzespołów i zwiększać ryzyko kosztownych napraw. Wśród najczęściej wskazywanych problemów wymieniają:

1. Problemy z łańcuchem rozrządu. Nowoczesne silniki często wykorzystują łańcuch zamiast paska rozrządu. Teoretycznie, łańcuch powinien pracować przez cały okres eksploatacji pojazdu. W praktyce jednak, przy zastosowaniu systemu Long Life, wiele jednostek doświadcza przedwczesnego rozciągnięcia łańcucha. Zużyty olej nie zapewnia odpowiedniego smarowania mechanizmu napinacza i prowadnic, co skutkuje przyspieszoną degradacją całego układu. Problem ten jest szczególnie dotkliwy w silnikach z rodziny THP, TSI czy dCi, gdzie usterki łańcucha rozrządu są zgłaszane nierzadko już przy przebiegu 100-150 tys. km.
2. Uszkodzenia turbosprężarek. Turbosprężarki pracują w ekstremalnie wysokich temperaturach i przy ogromnych prędkościach obrotowych. Ich łożyska wymagają doskonałego smarowania, które zapewnia tylko świeży olej o odpowiednich parametrach. Gdy olej traci swoje właściwości, łożyska turbosprężarki zaczynają pracować w warunkach zwiększonego tarcia. Początkowo objawia się to spadkiem mocy i zwiększonym zużyciem paliwa, z czasem prowadząc do całkowitego uszkodzenia turbosprężarki. Koszt wymiany tego elementu może sięgać nawet kilkunastu tysięcy złotych.
3. Nagromadzenie osadów i nagaru. Stary olej traci zdolność do rozpuszczania i neutralizowania zanieczyszczeń. W konsekwencji, w silniku zaczynają gromadzić się osady i nagarowe złogi, które blokują kanały olejowe, zakłócają pracę hydraulicznych popychaczy zaworów i zmniejszają efektywność pierścieni tłokowych. Szczególnie w silnikach z bezpośrednim wtryskiem paliwa, osady mogą gromadzić się na denku tłoków i zaworach dolotowych, prowadząc do problemów z zapłonem, zwiększonej emisji spalin i spadku mocy. W silnikach wysokoprężnych wyposażonych w filtry cząstek stałych, olej dodatkowo degraduje się przez rozcieńczanie paliwem podczas regeneracji DPF.

Eksperci są niemal jednomyślni: interwał wymiany oleju powinien być znacznie krótszy niż zalecają producenci. Wytyczne mówiące o wymianie oleju co 10 tys. km, a maksymalnie co 15 tys. km, są nadal aktualne, nawet dla najnowocześniejszych silników.