Spis treści:
- Co oznacza DOT na oponie i jak czytać datę produkcji?
- Nowe opony z poprzednich lat - czy leżakowanie w magazynie niszczy gumę?
- Ile lat mogą mieć nowe opony?
Co oznacza DOT na oponie i jak czytać datę produkcji?
Datę produkcji opony można sprawdzić bez użycia specjalistycznych narzędzi. Wystarczy odnaleźć na jej boku oznaczenie rozpoczynające się literami DOT i spojrzeć na cztery ostatnie cyfry pełnego kodu. Pierwsze dwie oznaczają tydzień, a pozostałe rok produkcji. W języku potocznym właśnie ten czterocyfrowy datownik nazywa się DOT-em, choć stanowi on jedynie fragment dłuższego numeru identyfikacyjnego TIN.
Reszta znaków zawiera informacje pozwalające rozpoznać między innymi fabrykę i partię produkcyjną. Ma to znaczenie chociażby podczas akcji serwisowych, gdy producent musi dokładnie ustalić, których opon dotyczy wezwanie.
Datownik odczytuje się według prostego schematu:
- 0826 oznacza 8. tydzień 2026 roku, czyli drugą połowę lutego;
- 2525 wskazuje 25. tydzień 2025 roku, przypadający w czerwcu;
- 5124 oznacza 51. tydzień 2024 roku, czyli grudzień;
- 0123 wskazuje pierwszy tydzień 2023 roku.
Czterocyfrowy datownik jest stosowany od 2000 roku. Wcześniej używano zapisu złożonego z trzech cyfr. Opona z takim oznaczeniem ma dziś co najmniej 26 lat i powinna zostać wycofana z użytkowania.
Dotyczy to zwłaszcza opon kierunkowych i asymetrycznych, które muszą być montowane zgodnie ze strzałką kierunku obrotu lub napisami "inside" i "outside". Datownik skierowany do wnętrza nadkola nie oznacza zatem, że wulkanizator popełnił błąd.
Podczas odbioru nowego kompletu opon, otwiera się w nowym oknie powinniśmy sprawdzić oznaczenia na wszystkich czterech egzemplarzach jeszcze przed montażem. Różnica kilku czy kilkunastu tygodni zwykle nie ma odczuwalnego wpływu na ich właściwości. Inaczej warto jednak podejść do zestawu, w którym dwie sztuki pochodzą z 2025 roku, a dwie z 2023 roku. Starsze opony mogą być w pełni sprawne, jeśli nigdy ich nie montowano i leżały w odpowiednich warunkach, ale ich wiek powinien mieć odbicie w cenie.
Roczny przebieg również ma znaczenie. Jeśli pokonujemy około 5 tys. km rocznie, jeden komplet może służyć nam przez wiele sezonów. Warto wówczas wybrać możliwie świeżą partię, ponieważ opony starzeją się także wtedy, gdy bieżnik zużywa się powoli. Przy znacznie większych przebiegach zwykle szybciej ścieramy bieżnik niż ogumienie zdąży się zestarzeć. Wiek kupowanego kompletu ma wtedy mniejsze znaczenie, choć nadal powinien wpływać na jego cenę.
Nowe opony z poprzednich lat - czy leżakowanie w magazynie niszczy gumę?
Opona starzeje się od chwili wyprodukowania, jednak pobyt w magazynie zużywa ją w znacznie mniejszym stopniu niż codzienna jazda. Warunek jest jeden: musi być właściwie przechowywana. Guma starzeje się wolniej, gdy opony leżą w suchym, chłodnym i dobrze wentylowanym magazynie, z dala od promieni słonecznych oraz źródeł ciepła. Polski Związek Przemysłu Oponiarskiego wskazuje, że kilkuletnie ogumienie, które nigdy nie było montowane i leżało w odpowiednich warunkach, może nadal zachowywać właściwości nowego produktu.
Inaczej należy ocenić komplet składowany na otwartym placu, nawet jeśli przykryto go plandeką. Latem temperatura pod przykryciem może gwałtownie wzrastać, a ciepło przyspiesza utlenianie gumy. Z czasem mieszanka twardnieje, traci elastyczność i jest bardziej podatna na pękanie. Plandeka zatrzymuje również wilgoć, szczególnie gdy opony leżą bezpośrednio na ziemi. Jeśli powierzchnia gumy lub stopka zostały uszkodzone, woda może przedostać się do stalowych elementów konstrukcji i rozpocząć ich korozję.
Możemy więc trafić na dwuletnią oponę w bardzo dobrym stanie, a obok niej zobaczyć znacznie młodszą, której zaszkodziły duży przebieg, niewłaściwe ciśnienie albo całoroczny postój pod gołym niebem. Sam rocznik nie opowiada całej historii.
Rzadziej mówi się o ozonie, choć dla przechowywanych opon stanowi on realne zagrożenie. Mogą go wytwarzać m.in. spawarki, generatory do oczyszczania pomieszczeń oraz niektóre urządzenia elektryczne. Ozon przyspiesza starzenie elastomerów, a z czasem na powierzchni opony mogą pojawić się drobne pęknięcia. Kiedy więc słyszymy od sprzedawcy, że komplet przez cały czas "leżał pod dachem", nadal nie wiemy, czy warunki były odpowiednie. Warto zapytać, czy magazyn był suchy i wentylowany oraz czy w pobliżu nie przechowywano paliw, olejów, rozpuszczalników lub innych substancji mogących uszkadzać gumę.
Zobacz również:
Przed zakupem starszej partii przyjrzyjmy się bieżnikowi, ścianom bocznym i stopce, która przylega do felgi. Spękania, wybrzuszenia, trwałe odkształcenia, tłuste ślady czy nietypowe przebarwienia powinny wzbudzić naszą czujność.
Po montażu niepokojącym sygnałem będą również drgania oraz trudności z wyważeniem koła. Sprawdźmy także pełną specyfikację, ponieważ opony noszące tę samą nazwę handlową mogą różnić się indeksem nośności, prędkości, wzmocnioną konstrukcją XL albo homologacją przygotowaną dla określonej marki samochodu. W rozpoznaniu właściwego wariantu pomoże nam też kod EAN.
Ile lat mogą mieć nowe opony?
W Polsce za nowe mogą być uznawane także opony wyprodukowane dwa lub trzy lata wcześniej, jeśli nigdy nie były używane i prawidłowo je przechowywano. Branża powołuje się na normę PN-C-94300-7:1997, dotyczącą pakowania, magazynowania i transportu ogumienia. To właśnie z nią wiąże się granica 36 miesięcy od daty produkcji. Nie jest ona jednak ustawowym terminem ważności. Polskie przepisy nie określają jednego wieku, po którego przekroczeniu nieużywanej opony nie wolno już sprzedawać jako nowej.
Komplet wyprodukowany kilkanaście miesięcy wcześniej mieści się więc w przyjętych standardach. Inaczej wygląda sytuacja, gdy oferta zapowiada "produkcję 2026", a otrzymujemy opony z kodem DOT wskazującym 2024 rok. Towar nie odpowiada wówczas opisowi, możemy więc zgłosić reklamację z tytułu niezgodności z umową. Zanim zamontujemy ogumienie, sprawdźmy datownik na każdej sztuce, zróbmy zdjęcia oznaczeń i zachowajmy treść oferty. Reklamację kierujemy do sprzedawcy, nawet jeśli starszy komplet otrzymał z hurtowni.
Wiek opony liczy się od daty produkcji zapisanej w kodzie DOT, a nie od zakupu czy pierwszego montażu. Po pięciu latach użytkowania producenci zalecają coroczną kontrolę ogumienia u specjalisty, a po dziesięciu latach jego wymianę, nawet gdy bieżnik nadal przekracza wymagane prawem 1,6 mm. Głębokość rowków pokazuje stopień starcia gumy, lecz nie obrazuje zmian zachodzących w całej oponie. Z czasem mieszanka twardnieje, traci elastyczność, a przyczepność może się pogorszyć, zwłaszcza na mokrej nawierzchni. Dziesięć lat to zatem granica ostrożności, a nie gwarancja bezpiecznej eksploatacji przez całą dekadę.
Uważajmy również na prywatne ogłoszenia, w których używany komplet przedstawiono jako "nowy" ze względu na głęboki bieżnik lub niewielki przebieg. Jeśli opony były już zamontowane i mają za sobą choćby niewielki przebieg, są ogumieniem używanym, nawet wtedy, gdy wyglądają niemal jak nowe.
Przed zakupem sprawdźmy więc DOT każdej sztuki, zapytajmy o liczbę sezonów, naprawy i sposób przechowywania, a ofertę oraz korespondencję zachowajmy. Kupując od osoby prywatnej, nie mamy ustawowych 14 dni na odstąpienie od umowy. Sprzedający może jednak odpowiadać z tytułu rękojmi za wadę istniejącą już w chwili sprzedaży lub stan produktu niezgodny z opisem. Strony mogą rękojmię ograniczyć albo wyłączyć, lecz taki zapis nie chroni osoby, która wiedziała o wadzie i celowo ją zataiła.
