Tarcza hamulcowa zużywa się, choć w wolniejszym tempie niż klocki hamulcowe. Koniec "życia" tarczy hamulcowej wyznacza oznaczenie nadane jeszcze przez producenta w fabryce.
Co oznacza MIN TH na tarczy hamulcowej?
Chodzi o skrót MIN TH, czyli minimalną grubość (z angielskiego minimum thickness). Wartość podana w milimetrach znajduje się na obwodzie tarczy, czyli tam, gdzie mało kto jej szuka. Wyznacza próg, poniżej którego producent nie gwarantuje już skutecznego hamowania.
W typowym aucie osobowym różnica między tarczą nową a granicą zużycia to zaledwie 1,5-3 mm. Jeśli fabrycznie tarcza ma 22 mm, jeździć można spokojnie do 19,8 czy 20 mm. Poniżej tej wartości hamulce tracą zdolność odprowadzania ciepła, a ryzyko przegrzania i deformacji rośnie z każdym kolejnym tysiącem kilometrów.
Czym grozi jazda ze zużytymi tarczami?
Im cieńsza tarcza, tym mniej materiału pochłaniającego i rozpraszającego ciepło, a przy hamowaniu z dużej prędkości powstaje go naprawdę sporo. Skutki bywają poważne: pęknięcia termiczne na powierzchni hamującej, odkształcenie tarczy, a wraz z nim wibracje i piski, wreszcie wydłużony skok pedału. W skrajnych przypadkach dochodzi do nieszczelności tłoczka zacisku albo zablokowania klocków.
Osobnym zagrożeniem są korki parowe i tak zwany fading. Przy częstym hamowaniu, typowym choćby na górskich zjazdach, płyn hamulcowy potrafi rozgrzać się powyżej 200 stopni C. W układzie tworzą się wtedy ściśliwe pęcherzyki powietrza i pedał można wcisnąć niemal do podłogi, a auto i tak nie zwalnia. Fading działa inaczej: wraz ze wzrostem temperatury spada współczynnik tarcia między klockiem a tarczą, przez co droga hamowania się wydłuża.
Jak diagnosta sprawdza tarcze na przeglądzie
Na stacji kontroli pojazdów tarcze ocenia się nie tylko suwmiarką. Pomiar wykonuje się w kilku punktach, a za miarodajną przyjmuje najniższą odczytaną wartość i porównuje ją z liczbą wybitą na tarczy. Jeśli wynik jest niższy od MIN TH, tarcza kwalifikuje się do wymiany - i to zawsze parami, nawet gdy tylko jedna strona przekroczyła granicę.
Diagnosta patrzy również na powierzchnię. Głębokie rowki czy pęknięcia na krawędzi tarczy oznaczają wynik negatywny niezależnie od tego, ile materiału teoretycznie zostało. Do tego dochodzi próba na rolkach: siła hamowania na lewym i prawym kole tej samej osi nie może różnić się o więcej niż 30 proc. Gdy różnica jest większa, auto ściąga przy hamowaniu, a winowajcą bywa zwykle zatarty zacisk albo prowadnice.
Kiedy wymienić klocki hamulcowe?
Klocki zużywają się szybciej i mają własny limit zużycia. Sam materiał cierny, bez metalowego podkładu, nie powinien schodzić poniżej 2-3 mm, a spadek poniżej 2 mm diagnosta traktuje już jako poważną usterkę wymagającą naprawy. Dla porządku - klocki wytrzymują od 30 do 100 tys. km, tarcze zwykle dłużej, często ponad 100 tys. km przy łagodnej jeździe. Same kilometry nic jednak nie znaczą, jeśli nie idą w parze ze zmierzoną grubością. Dlatego hamulce warto kontrolować przynajmniej raz w roku, choćby przy okazji wymiany oleju.
Częste błędy przy wymianie klocków i tarcz
Przy wymianie obowiązuje żelazna zasada: elementy układu hamulcowego wymienia się całą parami na każdej osi naraz, nigdy tylko na jednym kole. Nie wolno też zakładać starych, nierównomiernie zużytych klocków na nową tarczę - wystarczy kilka kilometrów, by ją zniszczyły. Odwrotnie problemu nie ma: nowe klocki mogą trafić na starą tarczę, o ile ta nie jest już zbyt cienka i nie ma widocznych rowków.
Świeżo wymienione hamulce muszą być też spokojne docieranie. Przez pierwsze 200-300 km lepiej unikać gwałtownego hamowania, żeby powierzchnie cierne dobrze się dotarły, inaczej łatwo o zeszklenie klocków albo delikatne pofalowanie tarczy, które później objawi się piskiem lub biciem. Przy okazji serwisu hamulców warto sprawdzić też płyn hamulcowy, wymieniany mniej więcej co dwa lata, bo z czasem chłonie wilgoć i traci na temperaturze wrzenia.
