Usterki skrzyni winą Kubicy?

Czyli wszystko o skrzyniach biegów stosowanych w bolidach formuły 1.

Gdy zamrożono rozwój silników, wprowadzono jednakowe dla wszystkich opony i pozostawiono bez większych zmian przepisy dotyczące nadwozia, zespoły F1 zaczęły szukać cennych ułamków sekund w układach przeniesienia napędu.

Reklama

Międzynarodowa Federacja Samochodowa przystopowała nadmierny rozwój technologii w Formule 1 z powodu troski o koszty. Silniki przetrwają bez poważniejszych zmian (małe usprawnienia wciąż są dopuszczalne) do końca roku 2010, w tym samym okresie wszystkie zespoły otrzymywać będą takie same opony od jednego producenta. FIA nie zdecydowała się na kolejne zmiany w aerodynamice aut (czyli na dalszą redukcję docisku), a jedyne novum w tym sezonie to wzmocniona tylna struktura zderzeniowa. Najważniejszym aktorem spektaklu powinien znów stać się kierowca, choć początek sezonu 2007 tylko częściowo potwierdza tę tezę. Teamy nie ryzykują ostatecznego rozstrzygnięcia pomiędzy zawodnikami i szukają chociaż najdrobniejszej przewagi technologicznej. Można ją uzyskać poprzez rewolucyjne zmiany w układzie przeniesienia napędu.

DOTYCHCZASOWE ROZWIĄZANIE

Wszystkie ekipy F1 używały do tej pory półautomatycznych skrzyń sekwencyjnych. Po raz pierwszy pojawiły się one w tym sporcie w 1989 roku dzięki Ferrari i pomysłodawcy takiego rozwiązania, Johnowi Barnardowi. Zrewolucjonizowało to wyścigi F1, gdyż kierowcy do zmiany biegów nie musieli odrywać rąk od kierownicy - wszystko odbywało się i nadal odbywa poprzez naciśnięcie łopatek za kierownicą. Pozwala to utrzymać stałą kontrolę nad autem, nie traci się też czasu na znalezienie dźwigni.

Sama technologia zastosowana w półautomatach była podobna do używanej już wcześniej: przełożenia załączano poprzez sprzęgła kłowe bez synchronizatorów, a same koła zębate były osadzone na dwóch wałkach. Biegi wybierano tradycyjnie przez trzy widełki wybieraka (jedne widełki dla dwóch biegów uruchamiają tzw. przesuwkę z dwoma sprzęgłami kłowymi), kontrolowane przez siłowniki hydrauliczne. Z nastaniem ery półautomatów konstruktorzy zaadaptowali wybierak bębnowy, podobny do używanego w motocyklach, wymuszając przez to sekwencyjny wybór biegów (redukując z przełożenia VI na III, przekładnia musiała przejść przez biegi V i IV).

Takie rozwiązanie, wspomagane przez pojawienie się elektrohydraulicznej kontroli sprzęgła i elektrycznej kontroli przepustnicy, skróciło czas zmiany biegów do 20-30 milisekund. Sekwencyjne skrzynie biegów zmniejszyły również rozmiar i masę, chociażby dlatego, że niepotrzebne już było aż sześć siłowników, a tylko dwa, by obracać wybierak bębnowy do przodu i do tyłu.

Technologia skrzyń biegów w pewnym momencie zastygła w miejscu. Sekwencyjne półautomaty stały się efektywne i bezawaryjne, jednak mechanika wciąż opierała się na tych samych zasadach: bieg musiał zostać odłączony, zanim następny mógł być załączony, a wahania prędkości obrotowej silnika były większe, niż wynikałoby to ze zmiany przełożeń skrzyni.

Jedyne zauważalne między teamami różnice wynikały z zastosowanych do wytwarzania obudowy przekładni materiałów. Niektórzy stosowali aluminium, inni tytan (Minardi było pionierem w 2001 roku), a jeszcze inni włókna węglowe (B.A.R Honda). Ferrari swego czasu eksperymentowało z urządzeniem, które roboczo nazywano "bezsprzęgłową skrzynią biegów", a McLaren nieskutecznie próbował skonstruować wyścigową skrzynkę DSG (dwusprzęgłową). FIA natychmiast wkroczyła w ten obszar i zabroniła stosowania w F1 skrzyń CVT (bezstopniowych) i DSG.

Wymusiło to na zespołach poszukiwanie czegoś zupełnie innowacyjnego. Końcówka lat 90. i początek XXI wieku spędzone w laboratoriach badawczych przyniosły wynalazek ochrzczony dziś jako "skrzynia o płynnej zmianie biegów" (ang. seamless). Ojcem tej technologii był zespół B.A.R. Honda w roku 2004, następnie rozwiązanie pojawiło się w zespole McLaren w sezonie 2005, Williams w 2006, a teraz stosują je wszyscy poza Spykerem (Red Bull stosuje je od GP Hiszpanii).

Dowiedz się więcej na temat: wino | bieg | opony | jazdy | kierowca | skrzynia | biegi | skrzynia biegów | usterki | skrzynie

Reklama

Najlepsze tematy

Reklama

Reklama

Strona główna INTERIA.PL

Polecamy

Rekomendacje